Kiểm tra tốc độ mạng bị lag: nguyên nhân và cách khắc phục

Mạng bị lag biểu hiện như thế nào?

Hiện tượng lag thường xuất hiện khi trang web mở chậm, video phải chờ tải, cuộc gọi trực tuyến bị giật hoặc trò chơi phản hồi muộn. Một số trường hợp vẫn có tốc độ tải xuống khá cao nhưng độ trễ lớn, khiến thao tác trên Internet không phản hồi ngay.

Để đánh giá đúng, cần kiểm tra đồng thời tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên, độ trễ và độ ổn định của kết nối. Không nên chỉ dựa vào một lần đo hoặc chỉ nhìn vào chỉ số tải xuống.

Cách kiểm tra tốc độ mạng bị lag

Hãy tạm dừng tải tệp, xem video và cập nhật ứng dụng trên các thiết bị khác trước khi đo. Sau đó, kết nối máy tính với router bằng cáp mạng nếu có thể để loại bỏ ảnh hưởng của Wi-Fi.

1. Đo tốc độ vào nhiều thời điểm, chẳng hạn buổi sáng, buổi tối và lúc mạng đang lag.
2. Ghi lại tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên và độ trễ trong từng lần đo.
3. Thử lại bằng Wi-Fi ở gần router rồi so sánh với vị trí thường sử dụng.
4. Kiểm tra trên một thiết bị khác để xác định lỗi nằm ở thiết bị hay toàn bộ đường truyền.

Nếu tốc độ giảm mạnh vào một khung giờ cố định, có thể mạng đang chịu tải cao. Nếu độ trễ tăng nhưng tốc độ vẫn ổn, vấn đề thường liên quan đến Wi-Fi, định tuyến hoặc tải nền.

Nguyên nhân 1: Tín hiệu Wi-Fi yếu hoặc bị nhiễu

Khoảng cách xa router, tường bê tông, thiết bị điện tử và nhiều mạng Wi-Fi lân cận có thể làm tín hiệu suy giảm. Khi đó, thiết bị phải truyền lại dữ liệu nhiều lần, gây độ trễ cao và kết nối chập chờn dù gói cước cáp quang vẫn hoạt động bình thường.

Hãy kiểm tra ở gần router và tại vị trí thường sử dụng. Nếu kết quả cải thiện rõ rệt khi đến gần router, nguyên nhân chính nằm ở vùng phủ Wi-Fi hoặc nhiễu sóng.

Nguyên nhân 2: Router quá tải hoặc hoạt động không ổn định

Router phải xử lý đồng thời nhiều thiết bị, video độ phân giải cao, camera, tải tệp và cuộc gọi trực tuyến. Thiết bị cũ, đặt ở nơi nóng hoặc chạy liên tục trong thời gian dài có thể phản hồi chậm, làm tăng độ trễ và gây mất kết nối ngắn.

Kiểm tra số lượng thiết bị đang kết nối, khởi động lại router và đặt thiết bị ở nơi thoáng, cao, ít vật cản. Nếu tình trạng lặp lại thường xuyên, hãy xem firmware có bản cập nhật hay không.

Nguyên nhân 3: Có thiết bị đang chiếm dụng băng thông

Một máy tính có thể đang tải xuống trò chơi, điện thoại đang sao lưu ảnh hoặc TV đang phát video trực tuyến. Những tác vụ này làm giảm băng thông còn lại cho các hoạt động cần phản hồi nhanh, đặc biệt là cuộc gọi video và chơi game.

Hãy kiểm tra danh sách thiết bị trong router và tạm dừng các tác vụ tải xuống, tải lên lớn. Nếu router hỗ trợ, bạn có thể bật ưu tiên thiết bị hoặc ưu tiên ứng dụng cần độ trễ thấp.

Nguyên nhân 4: Thiết bị đầu cuối gặp vấn đề

Trình điều khiển Wi-Fi lỗi thời, quá nhiều ứng dụng chạy nền, bộ nhớ gần đầy hoặc phần mềm bảo mật quét dữ liệu liên tục cũng có thể khiến Internet có cảm giác bị lag. Trong trường hợp này, các thiết bị khác trong cùng mạng có thể vẫn hoạt động bình thường.

Hãy khởi động lại thiết bị, đóng ứng dụng không cần thiết, cập nhật hệ điều hành và thử bằng trình duyệt khác. So sánh kết quả với một điện thoại hoặc máy tính khác giúp khoanh vùng lỗi nhanh hơn.

Nguyên nhân 5: Độ trễ định tuyến hoặc sự cố từ nhà mạng

Kết nối đến một máy chủ ở xa có thể có độ trễ cao do tuyến truyền và điểm trung chuyển, dù tốc độ tải xuống tại máy chủ gần vẫn tốt. Ngoài ra, sự cố trên tuyến cáp quang hoặc hệ thống của nhà mạng cũng có thể làm mạng chậm và không ổn định.

Nếu nhiều thiết bị đều lag khi kết nối bằng cáp mạng, hãy đo tới nhiều máy chủ và ghi lại thời điểm xảy ra lỗi. Khi liên hệ nhà mạng địa phương, hãy cung cấp kết quả đo, thời gian bị lag và tình trạng đèn tín hiệu trên router để được kiểm tra đường truyền.

Nguyên nhân 6: Tốc độ tải lên bị đầy

Tải lên thường bị bỏ qua khi kiểm tra mạng. Tuy nhiên, việc sao lưu dữ liệu, gửi video lớn hoặc camera tải hình ảnh liên tục có thể sử dụng gần hết băng thông tải lên. Khi đó, các yêu cầu nhỏ như mở trang web hoặc gửi dữ liệu trò chơi cũng phản hồi chậm.

Hãy kiểm tra tốc độ tải lên trong lúc mạng bị lag và tạm dừng các tác vụ đồng bộ. Nếu độ trễ giảm ngay sau khi dừng tải lên, cần giới hạn băng thông cho ứng dụng sao lưu hoặc điều chỉnh thời gian đồng bộ.

Cách tối ưu mạng gia đình để giảm lag

• Đặt router ở vị trí trung tâm, cao và thoáng, tránh tủ kín hoặc cạnh thiết bị gây nhiễu.
• Ưu tiên băng tần phù hợp: dùng 5 GHz khi ở gần router và 2,4 GHz khi cần phủ xa hơn.
• Dùng cáp mạng cho máy tính, TV hoặc thiết bị cần kết nối ổn định.
• Đổi mật khẩu Wi-Fi nếu phát hiện thiết bị lạ đang sử dụng mạng.
• Giới hạn tải xuống, tải lên nền và đặt lịch sao lưu vào thời điểm ít sử dụng.
• Cập nhật firmware router và hệ điều hành của thiết bị.
• Khởi động lại router khi thiết bị có dấu hiệu treo hoặc phản hồi bất thường.

Khi nào nên liên hệ nhà mạng?

Bạn nên liên hệ nhà mạng khi mạng bị lag trên nhiều thiết bị, kể cả khi dùng cáp mạng; tốc độ và độ trễ bất thường kéo dài; router báo mất tín hiệu; hoặc kết quả đo suy giảm rõ rệt so với những thời điểm bình thường.

Trước khi báo lỗi, hãy chuẩn bị thời gian xảy ra sự cố, phương thức kết nối, kết quả tốc độ tải xuống và tải lên, độ trễ, cùng các bước đã thử. Thông tin này giúp kỹ thuật viên phân biệt lỗi Wi-Fi trong nhà với vấn đề trên đường truyền cáp quang.