Độ trễ mạng là gì? Nguyên nhân và cách kiểm tra, cải thiện

Độ trễ mạng là khoảng thời gian cần thiết để một gói dữ liệu đi từ thiết bị của bạn đến máy chủ rồi quay trở lại. Chỉ số này thường được đo bằng mili giây, viết tắt là ms, và còn được gọi là ping. Độ trễ càng thấp thì các thao tác cần phản hồi nhanh như gọi video, chơi game trực tuyến hoặc điều khiển thiết bị từ xa càng mượt.

Biểu hiện của độ trễ mạng cao

Khi độ trễ tăng, trang web có thể mất nhiều thời gian mới bắt đầu tải dù tốc độ tải xuống vẫn cao. Trong cuộc gọi video, âm thanh và hình ảnh có thể bị trễ, ngắt quãng hoặc chồng tiếng. Với game trực tuyến, nhân vật phản hồi chậm, thao tác bị trễ và kết nối có thể bị đưa ra khỏi máy chủ.

Độ trễ không giống hoàn toàn với tốc độ tải xuống hoặc tải lên. Tốc độ cho biết dữ liệu được truyền nhanh đến đâu, còn độ trễ cho biết phản hồi bắt đầu sau bao lâu. Vì vậy, một đường truyền có tốc độ cao vẫn có thể cho trải nghiệm kém nếu ping không ổn định.

Nguyên nhân thường gặp khiến độ trễ tăng

Tín hiệu Wi-Fi yếu hoặc bị nhiễu

Khoảng cách xa router, tường bê tông, thiết bị gia dụng và các mạng Wi-Fi lân cận có thể làm tín hiệu suy giảm. Khi đó, thiết bị phải truyền lại dữ liệu nhiều lần, khiến độ trễ tăng và dao động. Kết nối không dây ở băng tần đông người dùng cũng dễ phát sinh hiện tượng này.

Router quá tải hoặc hoạt động không ổn định

Router phải xử lý nhiều thiết bị cùng lúc, đặc biệt khi có camera, tivi, điện thoại và máy tính cùng truy cập. Nếu thiết bị đã cũ, nóng hoặc dùng firmware lỗi thời, thời gian xử lý gói tin có thể tăng. Router cũng có thể cần khởi động lại sau thời gian dài hoạt động liên tục.

Có nhiều hoạt động tải xuống và tải lên

Việc tải tệp lớn, xem video độ phân giải cao, sao lưu dữ liệu hoặc phát trực tiếp có thể chiếm phần lớn băng thông. Khi đường truyền gần đạt giới hạn, các gói tin tương tác phải chờ trong hàng đợi. Hiện tượng này thường làm ping tăng rõ rệt trong lúc có người đang tải xuống hoặc tải lên.

Máy chủ ở xa hoặc tuyến truyền không tối ưu

Khoảng cách địa lý giữa nhà bạn và máy chủ ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian truyền dữ liệu. Kết nối đến máy chủ ở quốc gia hoặc khu vực xa thường có độ trễ cao hơn máy chủ gần. Ngoài khoảng cách, tuyến kết nối giữa nhà mạng và máy chủ cũng có thể vòng qua nhiều điểm trung chuyển.

Mạng của nhà mạng đang nghẽn hoặc gặp sự cố

Trong giờ cao điểm, một khu vực có thể phát sinh lưu lượng lớn khiến độ trễ tăng. Sự cố trên tuyến cáp quang, thiết bị phân phối hoặc điểm kết nối quốc tế cũng có thể gây mất gói và ping không ổn định. Nếu nhiều thiết bị trong nhà đều gặp vấn đề dù dùng cáp mạng, nguyên nhân có thể nằm ở phía nhà mạng.

Thiết bị hoặc ứng dụng đang xử lý quá nhiều tác vụ

Máy tính và điện thoại chạy nhiều ứng dụng nền, đồng bộ đám mây hoặc cập nhật hệ điều hành có thể sử dụng tài nguyên mạng. Phần mềm bảo mật, VPN và máy chủ DNS phản hồi chậm cũng có thể làm người dùng cảm nhận kết nối chậm hơn. Cần phân biệt độ trễ của mạng với thời gian xử lý của chính thiết bị.

Cách kiểm tra độ trễ mạng

Hãy kiểm tra vào nhiều thời điểm khác nhau để tránh kết luận từ một lần đo. Trước tiên, kết nối máy tính với router bằng cáp mạng nếu có thể. Sau đó, đóng các ứng dụng đang tải dữ liệu và dùng lệnh ping đến một máy chủ đáng tin cậy hoặc công cụ đo tốc độ có hiển thị ping.

1. Ghi lại ping trung bình, ping cao nhất và tỷ lệ mất gói.
2. Đo riêng khi dùng cáp mạng và khi dùng Wi-Fi.
3. So sánh kết quả với máy chủ gần và máy chủ ở xa.
4. Đo vào giờ thấp điểm và giờ cao điểm.
5. Kiểm tra lại khi dừng tải xuống, tải lên hoặc phát video.

Nếu ping cao chỉ khi dùng Wi-Fi, hãy tập trung kiểm tra vị trí và cấu hình router. Nếu ping cao cả khi dùng cáp mạng, đồng thời có mất gói hoặc dao động lớn, nên lưu kết quả để cung cấp cho nhà mạng khi yêu cầu hỗ trợ.

Cách giảm độ trễ mạng tại nhà

• Đặt router ở vị trí thoáng, cao và gần khu vực sử dụng thường xuyên.
• Ưu tiên băng tần 5 GHz hoặc Wi-Fi mới hơn khi thiết bị ở gần router.
• Dùng cáp mạng cho máy tính chơi game, tivi hoặc thiết bị cần kết nối ổn định.
• Tạm dừng tải xuống, tải lên và sao lưu đám mây khi cần phản hồi nhanh.
• Khởi động lại router, cập nhật firmware và thay thiết bị nếu thường xuyên quá nóng.
• Kiểm tra các thiết bị lạ đang kết nối và đổi mật khẩu Wi-Fi nếu cần.
• Chọn máy chủ gần vị trí của bạn trong ứng dụng hoặc trò chơi nếu có tùy chọn.

Khi nào nên liên hệ nhà mạng?

Nên liên hệ nhà mạng khi độ trễ tăng trên nhiều thiết bị, xảy ra cả với kết nối cáp mạng hoặc đi kèm mất gói, rớt kết nối. Hãy cung cấp thời điểm xảy ra, kết quả ping, tình trạng đèn trên modem và việc đã thử khởi động lại thiết bị. Không nên chỉ dựa vào tốc độ tải xuống để đánh giá toàn bộ chất lượng đường truyền.

Các nhà mạng địa phương có thể có tuyến kết nối và cách xử lý khác nhau. Nhân viên kỹ thuật thường cần xác định vấn đề nằm ở Wi-Fi trong nhà, modem, tuyến cáp quang hay mạng bên ngoài trước khi đưa ra hướng khắc phục.

Kết luận

Độ trễ mạng cao có thể bắt nguồn từ Wi-Fi yếu, router quá tải, hoạt động tải dữ liệu, máy chủ ở xa hoặc sự cố trên tuyến của nhà mạng. Kiểm tra bằng ping ở nhiều điều kiện, ưu tiên kết nối cáp mạng và giảm lưu lượng nền sẽ giúp xác định nguyên nhân rõ hơn. Khi vấn đề vẫn tiếp diễn, hãy gửi dữ liệu đo cho nhà mạng để được kiểm tra tuyến kết nối.