Vì sao tốc độ mạng giảm khi test vào giờ cao điểm?

Việc test tốc độ mạng vào giờ cao điểm thường cho kết quả tải xuống thấp hơn, tải lên không ổn định và độ trễ tăng so với ban ngày. Hiện tượng này phổ biến vào buổi tối, khi nhiều người cùng truy cập Internet để xem video, học trực tuyến, chơi game hoặc làm việc từ xa.

Kết quả đo không chỉ phụ thuộc vào gói cước. Cáp quang, nhà mạng, router, Wi-Fi, máy chủ kiểm tra và các thiết bị đang sử dụng trong gia đình đều có thể ảnh hưởng đến con số hiển thị.

Giờ cao điểm ảnh hưởng đến tốc độ mạng như thế nào?

Trong giờ cao điểm, lưu lượng dữ liệu trên mạng truy cập và các tuyến kết nối liên vùng tăng mạnh. Nếu một khu vực hoặc tuyến truyền dẫn gần đạt giới hạn, dữ liệu phải chờ lâu hơn trước khi được chuyển tiếp. Khi đó, tốc độ tải xuống có thể giảm, tải lên dao động và độ trễ tăng.

Không phải mọi thuê bao trong cùng khu vực đều bị ảnh hưởng giống nhau. Mức độ suy giảm còn phụ thuộc vào hạ tầng cáp quang, hướng kết nối đến máy chủ và chất lượng thiết bị tại nhà.

Các nguyên nhân thường gặp khiến tốc độ giảm

Nghẽn hạ tầng của nhà mạng

Đây là nguyên nhân đáng chú ý nếu tốc độ giảm đồng thời trên nhiều thiết bị, đặc biệt khi kết nối bằng dây mạng trực tiếp vào router. Nếu kết quả đo lặp lại ở nhiều máy chủ và chỉ xấu đi vào buổi tối, khả năng nghẽn ở khu vực truy cập hoặc tuyến truyền dẫn của nhà mạng sẽ cao hơn.

Wi-Fi bị nhiễu hoặc quá tải

Wi-Fi có thể chậm dù đường truyền cáp quang vẫn hoạt động bình thường. Các mạng lân cận, tường dày, khoảng cách xa router và nhiều thiết bị dùng chung một băng tần đều làm tín hiệu suy yếu. Băng tần 2,4 GHz thường có vùng phủ rộng hơn nhưng dễ nhiễu, trong khi 5 GHz nhanh hơn ở khoảng cách gần.

Nhiều thiết bị sử dụng cùng lúc

Camera, tivi thông minh, điện thoại, máy tính và thiết bị chơi game có thể cùng tiêu thụ băng thông. Hoạt động tải xuống, tải lên ảnh, sao lưu dữ liệu hoặc xem video độ phân giải cao sẽ làm phần băng thông dành cho thiết bị đang kiểm tra bị thu hẹp.

Router quá tải hoặc hoạt động không ổn định

Router cũ, firmware lỗi, nhiệt độ cao hoặc phải xử lý quá nhiều kết nối có thể khiến tốc độ và độ ổn định giảm. Một số router của nhà mạng có khả năng phát Wi-Fi hạn chế, đặc biệt trong nhà nhiều phòng hoặc có nhiều thiết bị truy cập đồng thời.

Máy chủ đo và tuyến kết nối không phù hợp

Speedtest có thể cho kết quả khác nhau tùy máy chủ được chọn. Máy chủ ở xa, đang quá tải hoặc có tuyến kết nối không tốt sẽ làm tăng độ trễ và giảm tốc độ đo. Vì vậy, một lần đo duy nhất chưa đủ để kết luận đường truyền bị lỗi.

Thiết bị kiểm tra có vấn đề

Máy tính hoặc điện thoại đang chạy ứng dụng nền, dùng VPN, cập nhật hệ điều hành hoặc có phần mềm bảo mật kiểm soát lưu lượng cũng có thể cho kết quả thấp. Card mạng, dây mạng và trình duyệt cũng cần được xem xét nếu chỉ một thiết bị gặp hiện tượng bất thường.

Cách kiểm tra để xác định nguyên nhân

Nên đo theo cùng một quy trình vào ban ngày và giờ cao điểm, thay vì chỉ kiểm tra khi mạng đang chậm. Ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ để so sánh theo thời gian.

1. Đóng ứng dụng đang tải dữ liệu, tạm dừng sao lưu và ngắt VPN.
2. Đo lần đầu bằng Wi-Fi ở vị trí sử dụng thường xuyên.
3. Đo lại bằng máy tính kết nối trực tiếp với router qua dây mạng.
4. Thử hai hoặc ba máy chủ đo khác nhau và ghi lại kết quả.
5. Kiểm tra trên một thiết bị khác để loại trừ lỗi riêng của máy.

Nếu kết nối dây mạng cũng chậm trên nhiều thiết bị và chỉ giảm vào giờ cao điểm, hãy lưu ảnh chụp kết quả đo ở nhiều thời điểm để cung cấp cho nhà mạng. Nếu kết nối dây ổn định nhưng Wi-Fi chậm, vấn đề thường nằm ở vị trí router, nhiễu sóng hoặc cấu hình mạng không dây.

Cách cải thiện tốc độ mạng vào giờ cao điểm

Tối ưu vị trí và băng tần Wi-Fi

Đặt router ở vị trí cao, thoáng và gần khu vực sử dụng chính. Tránh đặt router trong tủ kín, cạnh lò vi sóng hoặc sát vật cản lớn. Có thể dùng băng tần 5 GHz cho thiết bị ở gần router và 2,4 GHz cho khu vực xa hơn.

Giảm tải cho các thiết bị trong nhà

Tạm dừng tải xuống lớn, sao lưu đám mây và video độ phân giải cao khi cần họp trực tuyến hoặc chơi game. Nếu router hỗ trợ, hãy bật QoS để ưu tiên cuộc gọi, hội họp hoặc thiết bị quan trọng.

Cập nhật và khởi động lại router đúng cách

Kiểm tra firmware của router, bảo đảm thiết bị không bị quá nhiệt và khởi động lại khi cần. Không nên khởi động lại liên tục để che lấp một lỗi kéo dài; nếu tình trạng tái diễn, cần kiểm tra sâu hơn với nhà mạng.

Dùng dây mạng cho thiết bị cần ổn định

Máy tính làm việc, tivi hoặc thiết bị chơi game có thể kết nối bằng dây mạng để giảm nhiễu và độ trễ. Cách này không làm tăng tốc độ gói cước nhưng giúp kết quả sử dụng ổn định hơn so với Wi-Fi trong môi trường nhiều vật cản.

Khi nào nên liên hệ nhà mạng?

Hãy liên hệ nhà mạng nếu tốc độ qua dây mạng thấp rõ rệt trong nhiều lần đo, độ trễ tăng bất thường hoặc kết nối thường xuyên bị mất vào cùng một khung giờ. Cung cấp thời gian đo, máy chủ kiểm tra, loại kết nối và kết quả tải xuống, tải lên sẽ giúp bộ phận kỹ thuật khoanh vùng nhanh hơn.

Không nên chỉ dựa vào một con số tốc độ. Nếu các dịch vụ thực tế vẫn ổn định, nhưng một máy chủ đo cho kết quả thấp, vấn đề có thể nằm ở tuyến kết nối đến máy chủ đó thay vì toàn bộ đường truyền.

Kết luận

Test tốc độ mạng vào giờ cao điểm cho kết quả thấp có thể bắt nguồn từ nghẽn hạ tầng, Wi-Fi nhiễu, nhiều thiết bị dùng chung, router quá tải hoặc máy chủ đo không phù hợp. Hãy so sánh nhiều lần bằng cả Wi-Fi và dây mạng, sau đó tối ưu thiết bị trước khi yêu cầu nhà mạng kiểm tra đường truyền.