Vì sao đo tốc độ mạng không đúng? Nguyên nhân và cách kiểm tra

Hiện tượng đo tốc độ mạng không đúng

Nhiều người nhận thấy kết quả đo tốc độ mạng thấp hơn đáng kể so với thông tin của nhà mạng, hoặc mỗi lần kiểm tra lại cho một con số khác nhau. Tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên và độ trễ có thể thay đổi theo thời điểm, thiết bị, vị trí đo và máy chủ được chọn.

Cần phân biệt tốc độ ghi trong gói cước thường là tốc độ tối đa trong điều kiện phù hợp, còn kết quả đo là hiệu năng thực tế tại thời điểm kiểm tra. Vì vậy, một lần đo đơn lẻ chưa đủ để kết luận đường truyền cáp quang bị lỗi.

Wi-Fi làm giảm tốc độ đo

Wi-Fi thường là nguyên nhân phổ biến nhất khiến kết quả đo thấp hơn tốc độ của đường truyền. Khoảng cách xa router, tường dày, nhiễu từ mạng Wi-Fi lân cận hoặc việc sử dụng băng tần 2.4 GHz có thể làm giảm tốc độ tải xuống và tăng độ trễ.

Thiết bị kết nối bằng Wi-Fi cũng có giới hạn riêng về chuẩn kết nối, số lượng ăng-ten và khả năng xử lý. Khi nhiều thiết bị cùng truy cập, băng thông được chia sẻ nên kết quả đo trên điện thoại hoặc máy tính có thể không phản ánh đầy đủ năng lực của đường truyền.

Router hoặc thiết bị mạng quá tải

Router hoạt động liên tục trong thời gian dài, có nhiều thiết bị kết nối hoặc phải xử lý camera, truyền phát video và tải tệp đồng thời có thể bị quá tải. Bộ nhớ hoặc khả năng xử lý hạn chế cũng làm tốc độ không ổn định, đặc biệt vào giờ cao điểm trong gia đình.

Router cũ có thể không hỗ trợ tốt tốc độ của gói cước hiện tại. Cổng mạng chỉ hỗ trợ 100 Mbps cũng sẽ trở thành giới hạn nếu đường truyền cáp quang cao hơn mức này.

Thiết bị đang sử dụng băng thông nền

Máy tính hoặc điện thoại có thể đang tải bản cập nhật, đồng bộ ảnh, sao lưu dữ liệu, xem video hoặc chạy ứng dụng mạng ở chế độ nền. Các hoạt động này chiếm băng thông tải xuống hoặc tải lên, khiến bài kiểm tra cho kết quả thấp hơn thực tế.

VPN, phần mềm diệt virus, tiện ích trình duyệt và ứng dụng quản lý lưu lượng cũng có thể làm tăng độ trễ hoặc thay đổi đường đi của dữ liệu. Đây là lý do nên đóng các hoạt động mạng không cần thiết trước khi đo.

Máy chủ đo và thời điểm kiểm tra không phù hợp

Kết quả đo phụ thuộc vào khoảng cách từ thiết bị đến máy chủ kiểm tra và tình trạng của máy chủ đó. Nếu máy chủ ở xa hoặc đang có nhiều người truy cập, độ trễ có thể tăng và tốc độ tải xuống, tải lên có thể giảm.

Internet thường có biến động theo thời gian. Giờ cao điểm, sự cố tại tuyến kết nối trung gian hoặc lưu lượng tăng trong khu vực có thể làm kết quả khác với lúc ít người sử dụng. Không nên đánh giá chất lượng nhà mạng chỉ bằng một lần kiểm tra.

Giới hạn từ gói cước và nhà mạng

Một số gói cước có thể áp dụng chính sách quản lý lưu lượng, giới hạn theo thời điểm hoặc khác nhau về tốc độ tải xuống và tải lên. Thông tin quảng bá thường mô tả mức tối đa, trong khi tốc độ thực tế còn phụ thuộc vào hạ tầng, khu vực và thiết bị của người dùng.

Nếu đã đo bằng cáp mạng trên nhiều thiết bị mà tốc độ vẫn thấp ổn định, nguyên nhân có thể nằm ở đường truyền hoặc hệ thống của nhà mạng. Khi đó, người dùng nên đối chiếu điều khoản dịch vụ và liên hệ hỗ trợ kỹ thuật thay vì tự thay đổi quá nhiều cấu hình.

Cách kiểm tra để xác định nguyên nhân

1. Đóng ứng dụng đang tải dữ liệu, tắt VPN và tạm dừng đồng bộ nền.
2. Đo tại cùng một vị trí bằng cùng một thiết bị để dễ so sánh.
3. Thực hiện ba đến năm lần đo vào các thời điểm khác nhau, sau đó ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ.
4. Đo bằng cáp mạng trực tiếp từ máy tính đến router nếu có thể.
5. Thử thêm một máy chủ đo gần vị trí của bạn và so sánh kết quả.
6. Kiểm tra tốc độ cổng mạng, loại cáp và thông tin liên kết trên máy tính.

Nếu tốc độ bằng cáp mạng ổn định nhưng Wi-Fi chậm, vấn đề chủ yếu nằm ở vùng phủ sóng hoặc cấu hình không dây. Nếu cả cáp mạng và Wi-Fi đều chậm trên nhiều thiết bị, cần kiểm tra router, đường truyền và nhà mạng.

Gợi ý tối ưu tốc độ mạng

• Đặt router ở vị trí trung tâm, thoáng và cao, tránh tủ kín hoặc thiết bị gây nhiễu.
• Ưu tiên băng tần 5 GHz khi ở gần router; dùng 2.4 GHz cho khu vực xa hơn nhưng cần chấp nhận tốc độ thấp hơn.
• Dùng cáp mạng phù hợp và kiểm tra router có cổng Gigabit hay không.
• Cập nhật firmware router và khởi động lại thiết bị khi có dấu hiệu hoạt động không ổn định.
• Giới hạn thiết bị hoặc hoạt động tải nền trong lúc cần kiểm tra hay sử dụng băng thông cao.
• Chọn máy chủ đo gần, thực hiện nhiều lần và so sánh theo cùng một phương pháp.

Chỉ nên liên hệ nhà mạng khi đã loại trừ các yếu tố từ Wi-Fi, router và thiết bị. Khi gửi yêu cầu hỗ trợ, hãy cung cấp thời gian đo, vị trí, phương thức kết nối, máy chủ đo và ảnh chụp kết quả để việc kiểm tra nhanh hơn.