Kiểm tra tốc độ mạng gigabit: nguyên nhân và cách khắc phục

Hiện tượng thường gặp khi kiểm tra tốc độ mạng gigabit

Khi kiểm tra tốc độ mạng gigabit, người dùng có thể thấy tốc độ tải xuống thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, tốc độ tải lên không ổn định hoặc độ trễ tăng cao. Kết quả cũng có thể thay đổi giữa máy tính dùng dây mạng và điện thoại kết nối Wi-Fi.

Cần lưu ý rằng tốc độ ghi trên gói dịch vụ thường được tính theo bit trên giây, trong khi một số ứng dụng tải tệp hiển thị byte trên giây. Ngoài ra, tốc độ đo còn phụ thuộc vào thiết bị, máy chủ kiểm tra, giao thức kết nối và tình trạng sử dụng mạng tại thời điểm đo.

Nguyên nhân 1: Kiểm tra bằng Wi-Fi thay vì kết nối trực tiếp

Wi-Fi là nguyên nhân phổ biến khiến kết quả kiểm tra thấp hơn khả năng thực tế của đường truyền gigabit. Khoảng cách đến router, tường chắn, nhiễu từ mạng lân cận và băng tần đang sử dụng đều ảnh hưởng đến tốc độ. Băng tần 2,4 GHz có vùng phủ rộng nhưng thường chậm hơn 5 GHz hoặc Wi-Fi 6 trong điều kiện phù hợp.

Để đánh giá đường truyền chính xác, hãy dùng máy tính có cổng mạng gigabit và kết nối trực tiếp với router bằng cáp mạng đạt chuẩn phù hợp. Sau đó, kiểm tra lại bằng Wi-Fi ở cùng vị trí để xác định phần suy hao đến từ mạng không dây.

Nguyên nhân 2: Router không đủ năng lực xử lý

Router cũ hoặc thiết bị có cổng WAN, LAN chỉ hỗ trợ 100 Mbps sẽ không thể truyền tải đầy đủ tốc độ gigabit. Một số router cũng bị giới hạn khi bật đồng thời nhiều tính năng như kiểm soát băng thông, VPN, lọc nội dung hoặc quản lý nhiều thiết bị.

Hãy kiểm tra thông số cổng WAN và LAN, chuẩn Wi-Fi, phiên bản firmware và khả năng xử lý của router. Nếu thiết bị hỗ trợ nhiều kết nối nhưng thường xuyên nóng, treo hoặc giảm tốc độ, việc cập nhật firmware hoặc thay router có phần cứng mạnh hơn có thể cải thiện kết quả.

Nguyên nhân 3: Thiết bị kiểm tra bị giới hạn phần cứng

Không phải máy tính hay điện thoại nào cũng có thể đo đến tốc độ gigabit. Cổng mạng 100 Mbps, bộ điều hợp USB chất lượng thấp, ổ đĩa chậm hoặc CPU đang chịu tải cao có thể tạo ra nút thắt. Trên điện thoại, giới hạn còn phụ thuộc vào chuẩn Wi-Fi và khả năng thu phát của từng mẫu máy.

Hãy đóng ứng dụng đang tải dữ liệu, tắt VPN tạm thời và kiểm tra trên ít nhất hai thiết bị khác nhau. Nếu máy tính kết nối dây đạt tốc độ cao nhưng điện thoại chậm, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở thiết bị hoặc Wi-Fi thay vì cáp quang.

Nguyên nhân 4: Cáp mạng hoặc thiết bị trung gian không phù hợp

Cáp mạng bị hỏng, đầu bấm lỏng hoặc loại cáp chỉ hỗ trợ tốc độ thấp có thể khiến kết nối tự thương lượng xuống 100 Mbps. Bộ chia mạng, bộ chuyển đổi, ổ cắm mạng hoặc bộ mở rộng Wi-Fi cũng có thể giới hạn băng thông giữa router và thiết bị.

Hãy thay thử cáp mạng khác có chất lượng tốt, kiểm tra đèn báo tốc độ trên router và kết nối máy tính trực tiếp vào router. Nếu tốc độ tăng rõ rệt sau khi bỏ qua bộ chia hoặc bộ mở rộng, hãy kiểm tra lại thiết bị trung gian đó.

Nguyên nhân 5: Máy chủ kiểm tra hoặc tuyến kết nối không tối ưu

Kết quả đo phụ thuộc vào máy chủ mà công cụ kiểm tra sử dụng. Máy chủ ở xa, đang quá tải hoặc có tuyến kết nối không tốt có thể làm tốc độ tải xuống và tải lên thấp, đồng thời làm độ trễ tăng. Đây không nhất thiết là dấu hiệu đường truyền nhà bạn bị lỗi.

Hãy thực hiện nhiều lần với các máy chủ khác nhau, ưu tiên máy chủ gần vị trí của bạn. Nên so sánh kết quả vào các thời điểm khác nhau và ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên cùng độ trễ để tránh kết luận từ một lần đo duy nhất.

Nguyên nhân 6: Có lưu lượng nền hoặc nhiều thiết bị đang sử dụng mạng

Video độ phân giải cao, sao lưu đám mây, cập nhật hệ điều hành, camera an ninh và tải tệp có thể chiếm phần lớn băng thông. Khi nhiều thiết bị cùng truy cập, router phải chia sẻ tài nguyên và kết quả kiểm tra trên một thiết bị sẽ giảm.

Trước khi đo, hãy tạm dừng các hoạt động tải dữ liệu trên máy tính, điện thoại, TV thông minh và thiết bị IoT. Nếu gia đình thường xuyên có nhiều thiết bị hoạt động đồng thời, hãy bật tính năng ưu tiên lưu lượng hoặc quản lý chất lượng dịch vụ nếu router hỗ trợ.

Nguyên nhân 7: Sự cố từ cáp quang hoặc nhà mạng

Nếu kết nối bằng cáp mạng trực tiếp, dùng thiết bị đủ mạnh, chọn nhiều máy chủ gần và vẫn cho kết quả thấp ổn định, vấn đề có thể liên quan đến đường truyền cáp quang hoặc hệ thống của nhà mạng. Tình trạng này đôi khi xuất hiện trong giờ cao điểm, khi tuyến kết nối khu vực gặp sự cố hoặc khi tín hiệu quang không ổn định.

Hãy lưu lại thời gian đo, máy chủ, tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên và độ trễ. Khi liên hệ nhà mạng địa phương hoặc bộ phận hỗ trợ, cung cấp các dữ liệu này cùng thông tin thiết bị để họ kiểm tra tuyến truyền và tín hiệu. Không nên chỉ dựa vào một lần đo trên Wi-Fi để yêu cầu xử lý sự cố.

Cách kiểm tra tốc độ mạng gigabit chính xác hơn

Kết nối máy tính trực tiếp với router bằng cáp mạng phù hợp.
Tắt VPN, ứng dụng tải tệp và các hoạt động sử dụng băng thông nền.
Khởi động lại router nếu thiết bị hoạt động lâu hoặc có dấu hiệu bất ổn.
Chọn máy chủ kiểm tra gần vị trí của bạn và đo ít nhất ba lần.
Thử vào giờ thấp điểm và giờ cao điểm để so sánh.
Ghi lại tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên và độ trễ trong từng lần đo.

Nếu muốn đánh giá Wi-Fi, hãy đo riêng ở các vị trí khác nhau trong nhà, giữ nguyên thiết bị và băng tần. Cách này giúp phân biệt vấn đề do vùng phủ sóng với vấn đề do đường truyền cáp quang.

Giải pháp tối ưu mạng gia đình

Đặt router ở vị trí trung tâm, thoáng và tránh nguồn gây nhiễu.
Dùng cáp mạng và thiết bị chuyển mạch hỗ trợ gigabit.
Ưu tiên băng tần 5 GHz hoặc Wi-Fi 6 khi thiết bị ở gần router.
Cập nhật firmware router và thay đổi mật khẩu để tránh truy cập trái phép.
Giới hạn các hoạt động tải nền vào thời điểm nhiều người sử dụng mạng.
Liên hệ nhà mạng khi kết quả đo qua kết nối dây thấp ổn định sau nhiều lần kiểm tra.

Kiểm tra theo từng lớp từ thiết bị, cáp mạng, router, Wi-Fi đến nhà mạng sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và tránh thay đổi thiết bị không cần thiết. Độ trễ và độ ổn định cũng quan trọng không kém tốc độ tải xuống khi sử dụng gọi video, chơi game trực tuyến hoặc làm việc từ xa.

Vì sao kiểm tra tốc độ mạng gigabit không đạt mức mong đợi?