Cách đo tốc độ khi mạng chậm và tìm nguyên nhân

Khi mạng chậm, nhiều người chỉ thấy trang web mở lâu nhưng chưa biết cần kiểm tra gì trước. Cách làm đúng là đo đồng thời tải xuống, tải lên và độ trễ, rồi đối chiếu với cách dùng mạng trong nhà để tìm điểm nghẽn.

Dấu hiệu cho thấy cần đo tốc độ mạng

Nếu video hay đứng hình, họp trực tuyến méo tiếng, game bị giật hoặc tải file nhỏ mà vẫn lâu bất thường, đây là lúc nên đo tốc độ. Kết quả đo giúp phân biệt lỗi nằm ở thiết bị, Wi-Fi trong nhà hay đường truyền của nhà mạng.

Cách đo tốc độ đúng để kết quả đáng tin

Hãy đo khi mạng đang rảnh, đóng các ứng dụng tải nền và nếu có thể thì cắm dây mạng vào máy tính để loại trừ nhiễu Wi-Fi. Nên chạy phép đo vài lần vào các thời điểm khác nhau trong ngày để xem tốc độ có ổn định hay không.

Ba chỉ số cần nhìn

• Tải xuống: ảnh hưởng đến xem video, mở trang web và tải tệp.
• Tải lên: quan trọng khi gửi tệp, gọi video và sao lưu đám mây.
• Độ trễ: ảnh hưởng đến game online, họp trực tuyến và phản hồi tức thời.

Nguyên nhân 1: Wi-Fi yếu hoặc bị nhiễu sóng

Wi-Fi yếu thường làm tốc độ đo được thấp hơn nhiều so với khi cắm dây, nhất là khi router đặt xa phòng dùng mạng, bị tường chắn hoặc đứng gần nhiều thiết bị phát sóng khác. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất trong nhà ở gia đình.

Nguyên nhân 2: Router quá tải hoặc đã lỗi thời

Router cũ, quá nóng hoặc phải phục vụ quá nhiều thiết bị cùng lúc có thể làm tốc độ giảm, nhất là vào giờ cao điểm trong nhà. Nếu kết quả đo lúc cao lúc thấp, độ trễ tăng mạnh và Wi-Fi chập chờn, router là điểm cần kiểm tra sớm.

Nguyên nhân 3: Đường cáp quang hoặc nhà mạng đang có sự cố

Khi đo bằng dây mạng mà tốc độ vẫn thấp, khả năng vấn đề nằm ở đường cáp quang, thiết bị đầu cuối hoặc hệ thống của nhà mạng. Trong trường hợp này, hãy thử đo ở nhiều thời điểm, so sánh giữa các ngày và ghi lại kết quả để phản ánh với nhà mạng như VNPT, Viettel hoặc FPT nếu cần hỗ trợ.

Nguyên nhân 4: Thiết bị trong nhà đang dùng nhiều băng thông

Một máy khác đang tải file lớn, xem video 4K, đồng bộ dữ liệu đám mây hoặc cập nhật hệ điều hành có thể chiếm gần hết băng thông. Khi đó, tốc độ đo trên thiết bị của bạn sẽ thấp hơn thực tế của đường truyền, nên cần kiểm tra toàn bộ thiết bị trong mạng nội bộ.

Nguyên nhân 5: Ứng dụng nền, VPN hoặc DNS làm chậm

VPN, trình duyệt có nhiều tiện ích mở rộng, phần mềm bảo mật nặng hoặc DNS phản hồi chậm đều có thể làm trang web mở chậm dù tốc độ đường truyền không quá kém. Nếu ngắt VPN và thử lại mà kết quả cải thiện rõ, vấn đề có thể nằm ở lớp phần mềm chứ không phải ở cáp quang.

Cách tối ưu sau khi đã xác định nguyên nhân

• Đặt router ở vị trí thoáng, cao và gần khu vực sử dụng chính.
• Ưu tiên băng tần ít nhiễu hơn nếu thiết bị hỗ trợ.
• Cắm dây mạng khi cần họp, học hoặc tải tệp lớn.
• Giảm số thiết bị cùng chạy video, game hoặc sao lưu cùng lúc.
• Khởi động lại router định kỳ nếu máy hoạt động lâu và có dấu hiệu nóng.
• Nếu kết quả đo vẫn thấp trên nhiều thiết bị, hãy liên hệ nhà mạng để kiểm tra đường truyền.

Khi nào nên liên hệ nhà mạng

Nếu tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ đều xấu ngay cả khi đo bằng dây mạng, còn thiết bị trong nhà đã được loại trừ, bạn nên liên hệ nhà mạng để kiểm tra. Hãy chuẩn bị ảnh chụp kết quả đo, thời điểm xảy ra sự cố và mô tả rõ cách bạn kết nối để việc hỗ trợ nhanh hơn.