Tại sao kiểm tra tốc độ mạng không chính xác? Nguyên nhân và cách xác định

Vì sao kết quả kiểm tra tốc độ mạng có thể không chính xác?

Nhiều người nhận thấy tốc độ tải xuống, tải lên hoặc độ trễ thay đổi rõ rệt giữa các lần kiểm tra. Hiện tượng này không nhất thiết cho thấy đường truyền cáp quang bị lỗi. Công cụ đo chỉ phản ánh chất lượng kết nối tại thời điểm kiểm tra, từ thiết bị đang sử dụng đến máy chủ đo và tuyến mạng của nhà mạng.

Để đánh giá đúng, cần phân biệt tốc độ Internet thực tế với tốc độ kết nối giữa thiết bị và router. Kết quả qua Wi-Fi thường biến động nhiều hơn kết quả đo bằng dây mạng.

Các nguyên nhân thường gặp khiến tốc độ đo bị sai lệch

Thiết bị đang chạy nhiều tác vụ

Điện thoại hoặc máy tính có thể đang tải tệp, cập nhật hệ điều hành, đồng bộ ảnh, phát video hoặc chạy ứng dụng nền. Những tác vụ này sử dụng băng thông và làm kết quả tải xuống, tải lên thấp hơn thực tế.

Đo tốc độ qua Wi-Fi không ổn định

Sóng Wi-Fi bị suy giảm khi thiết bị ở xa router, bị ngăn bởi tường dày hoặc đặt gần thiết bị điện tử gây nhiễu. Băng tần 2,4 GHz thường phủ xa hơn nhưng dễ nhiễu, trong khi 5 GHz có thể nhanh hơn ở khoảng cách ngắn. Vì vậy, kết quả đo giữa các vị trí trong nhà có thể khác nhau.

Router quá tải hoặc hoạt động không ổn định

Router cũ, quá nóng, có nhiều thiết bị kết nối hoặc đang xử lý lượng dữ liệu lớn có thể làm giảm tốc độ và tăng độ trễ. Bộ phát Wi-Fi tích hợp của một số modem cũng không duy trì hiệu suất giống nhau khi có nhiều người cùng truy cập.

Máy chủ kiểm tra ở xa hoặc đang quá tải

Công cụ đo thường kết nối đến một máy chủ cụ thể. Nếu máy chủ ở xa, có nhiều người truy cập hoặc tuyến kết nối đến máy chủ đó bị nghẽn, tốc độ đo sẽ thấp dù đường truyền đến dịch vụ khác vẫn hoạt động bình thường.

VPN, proxy hoặc phần mềm bảo mật làm thay đổi tuyến mạng

VPN và proxy chuyển dữ liệu qua máy chủ trung gian, khiến quãng đường truyền dài hơn và độ trễ tăng. Một số phần mềm bảo mật cũng quét dữ liệu theo thời gian thực, từ đó ảnh hưởng đến tốc độ tải lên và tải xuống khi kiểm tra.

Nhà mạng đang có nghẽn mạng theo khu vực hoặc thời điểm

Vào giờ cao điểm, nhiều thuê bao trong cùng khu vực có thể sử dụng mạng đồng thời. Tình trạng này làm băng thông chia sẻ giảm hoặc độ trễ tăng. Nếu kết quả thấp trên nhiều thiết bị và nhiều phương thức đo, nguyên nhân có thể liên quan đến tuyến mạng hoặc hạ tầng của nhà mạng.

Trình duyệt hoặc công cụ đo chưa phản ánh đúng kết nối

Tiện ích mở rộng, bộ nhớ đệm, phiên bản trình duyệt cũ hoặc cách công cụ đo tạo kết nối có thể ảnh hưởng đến kết quả. Một lần đo đơn lẻ không đủ để kết luận chất lượng đường truyền.

Cách xác định nguyên nhân nằm ở Wi-Fi, thiết bị hay nhà mạng

1. Đo bằng cáp mạng: kết nối máy tính trực tiếp với router bằng cáp Ethernet để loại bỏ phần lớn ảnh hưởng của Wi-Fi.
2. Đóng ứng dụng nền: dừng tải xuống, tải lên, phát video, VPN và các chương trình đồng bộ trước khi đo.
3. Kiểm tra nhiều máy chủ: thực hiện phép đo với máy chủ gần và máy chủ khác khu vực để so sánh.
4. Đo vào nhiều thời điểm: ghi lại kết quả vào buổi sáng, buổi tối và giờ cao điểm để nhận biết sự thay đổi theo thời gian.
5. So sánh nhiều thiết bị: nếu chỉ một thiết bị có kết quả thấp, vấn đề thường nằm ở thiết bị, card mạng hoặc cấu hình Wi-Fi.
6. Kiểm tra độ trễ: tốc độ tải xuống cao nhưng độ trễ và mức mất gói lớn vẫn có thể khiến gọi video, chơi game hoặc truy cập website bị chậm.

Quy trình kiểm tra tốc độ mạng đáng tin cậy hơn

Trước khi đo, hãy khởi động lại router nếu thiết bị đã hoạt động liên tục trong thời gian dài. Đặt thiết bị gần router khi kiểm tra Wi-Fi và ưu tiên băng tần 5 GHz nếu khoảng cách phù hợp. Với kết quả cần độ chính xác cao, hãy dùng máy tính kết nối trực tiếp bằng cáp mạng.

Nên thực hiện ít nhất ba lần đo trong cùng điều kiện rồi lấy mức kết quả thường xuất hiện, thay vì chỉ chọn lần cao nhất hoặc thấp nhất. Ghi lại tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên, độ trễ và thời điểm đo để có cơ sở so sánh.

Cách cải thiện kết quả và chất lượng kết nối

• Đặt router ở vị trí trung tâm, thoáng và cao, tránh tủ kín hoặc nguồn gây nhiễu.
• Ngắt kết nối các thiết bị không cần thiết và giới hạn hoạt động tải dữ liệu nền.
• Cập nhật firmware router, hệ điều hành và trình điều khiển card mạng.
• Chọn băng tần Wi-Fi phù hợp với khoảng cách và số lượng thiết bị trong nhà.
• Khởi động lại router khi có dấu hiệu nóng, treo hoặc mất ổn định.
• Không dùng VPN khi đo nếu mục tiêu là kiểm tra trực tiếp chất lượng đường truyền của nhà mạng.
• Liên hệ nhà mạng khi tốc độ qua cáp mạng vẫn thấp ổn định trong nhiều thời điểm và trên nhiều máy chủ.

Khi nào nên báo lỗi cho nhà mạng?

Nên cung cấp cho nhà mạng thời điểm xảy ra lỗi, thiết bị sử dụng, phương thức kết nối, kết quả tốc độ tải xuống, tải lên, độ trễ và máy chủ đã kiểm tra. Nếu có thể, hãy gửi ảnh chụp nhiều lần đo qua cáp mạng. Dữ liệu này giúp kỹ thuật viên phân biệt lỗi tại router, đường truyền trong nhà với sự cố trên tuyến mạng hoặc hạ tầng khu vực.

Không nên kết luận gói cước hoặc đường truyền bị lỗi chỉ từ một lần đo qua Wi-Fi. Cần kiểm tra theo cùng một quy trình và đối chiếu với trải nghiệm thực tế như xem video, gọi video, tải tệp hoặc truy cập website.