Vì sao mạng 200Mb test chỉ còn 60Mb? Nguyên nhân và cách kiểm tra

Khi đăng ký đường truyền 200Mb nhưng dùng công cụ kiểm tra chỉ thấy khoảng 60Mb, người dùng thường nghĩ cáp quang hoặc nhà mạng đang cung cấp thiếu tốc độ. Tuy nhiên, kết quả đo còn phụ thuộc vào thiết bị, kết nối Wi-Fi, router, máy chủ kiểm tra và số lượng ứng dụng đang sử dụng mạng.

Trước hết, cần xác định đơn vị hiển thị. Tốc độ gói mạng thường được công bố theo Mbps, trong khi một số phần mềm tải tệp hiển thị MB/s. 200 Mbps tương đương lý thuyết khoảng 25 MB/s, còn 60 Mbps tương đương khoảng 7,5 MB/s. Đây là hai đơn vị khác nhau và không nên so sánh trực tiếp.

Wi-Fi làm giảm tốc độ thực tế

Wi-Fi là nguyên nhân phổ biến nhất khiến đường truyền 200Mb chỉ đo được khoảng 60Mb. Khoảng cách xa router, tường bê tông, nhiễu từ mạng Wi-Fi lân cận hoặc việc kết nối ở băng tần 2,4 GHz đều có thể làm giảm tốc độ tải xuống.

Nếu thiết bị đang dùng chuẩn Wi-Fi cũ, card mạng yếu hoặc chỉ hỗ trợ một luồng truyền, tốc độ thực tế cũng thấp hơn nhiều so với tốc độ của đường truyền cáp quang. Khi nhiều thiết bị cùng truy cập, băng thông còn bị chia sẻ cho điện thoại, tivi, camera và máy tính.

Router hoặc cổng mạng chưa đáp ứng đủ tốc độ

Router cũ có thể không xử lý tốt đường truyền 200Mb, đặc biệt khi phải phục vụ nhiều thiết bị cùng lúc. Một số router chỉ có cổng mạng 100 Mbps, vì vậy tốc độ đo qua cáp sẽ khó vượt quá giới hạn phần cứng này.

Cáp mạng cũng cần được kiểm tra. Cáp bị hỏng, đầu bấm lỏng hoặc loại cáp không phù hợp có thể khiến kết nối tự hạ xuống mức thấp hơn. Người dùng nên kiểm tra thông tin tốc độ liên kết trên máy tính và ưu tiên cáp mạng Cat5e trở lên cho kết nối gigabit.

Thiết bị kiểm tra có giới hạn hiệu năng

Điện thoại hoặc máy tính đời cũ có thể không đạt tốc độ tối đa do bộ xử lý, card Wi-Fi, trình duyệt hoặc hệ điều hành. Khi thiết bị đang chạy cập nhật, đồng bộ dữ liệu, phần mềm bảo mật hoặc ứng dụng tải nền, kết quả đo cũng dễ thấp hơn bình thường.

Để loại trừ nguyên nhân này, hãy thử kiểm tra trên một máy tính khác có cổng mạng gigabit hoặc thiết bị hỗ trợ Wi-Fi 5, Wi-Fi 6. Nên đóng các ứng dụng đang tải xuống, tải lên và tạm dừng dịch vụ sao lưu trước khi đo.

Máy chủ đo xa hoặc đang quá tải

Công cụ kiểm tra tốc độ không chỉ đo đường truyền giữa gia đình và nhà mạng mà còn phụ thuộc vào máy chủ được chọn. Nếu máy chủ ở xa, có độ trễ cao hoặc đang phục vụ quá nhiều người, tốc độ tải xuống và tải lên có thể giảm dù đường truyền vẫn hoạt động bình thường.

Hãy thực hiện nhiều lần với máy chủ gần vị trí của bạn, sau đó so sánh với một hoặc hai máy chủ khác. Có thể dùng Speedtest.im hoặc công cụ đo phổ biến khác, nhưng nên giữ nguyên thiết bị và cách kết nối để kết quả có giá trị đối chiếu.

Nhà mạng đang điều chỉnh hoặc gặp sự cố khu vực

Trong một số thời điểm, nhà mạng có thể bảo trì hệ thống, xử lý sự cố cáp quang hoặc phân bổ lại lưu lượng tại khu vực. Khi đó, tốc độ có thể giảm theo từng thời điểm, đặc biệt vào giờ cao điểm khi nhiều hộ gia đình cùng truy cập.

Để nhận biết vấn đề có nằm ở nhà mạng hay không, hãy đo bằng cáp mạng trực tiếp vào router vào nhiều khung giờ khác nhau. Nếu tốc độ vẫn thấp ổn định trên nhiều thiết bị và nhiều máy chủ, người dùng nên cung cấp lịch sử kết quả đo cho bộ phận hỗ trợ kỹ thuật của nhà mạng.

Cách kiểm tra khi mạng 200Mb chỉ còn 60Mb

1. Khởi động lại router: Tắt router khoảng 30 giây rồi bật lại để loại trừ lỗi tạm thời.
2. Đo bằng cáp mạng: Kết nối máy tính trực tiếp với router qua cổng gigabit, không dùng Wi-Fi hoặc bộ mở rộng sóng.
3. Ngắt thiết bị khác: Tạm dừng tivi, camera, điện thoại và các ứng dụng đang tải xuống hoặc tải lên.
4. Chọn máy chủ gần: Thử nhiều máy chủ và ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên cùng độ trễ.
5. Đo vào nhiều thời điểm: So sánh buổi sáng, buổi tối và giờ cao điểm để phát hiện tình trạng nghẽn theo khu vực.

Giải pháp cải thiện tốc độ trong gia đình

• Đặt router ở vị trí trung tâm, thoáng và cao, tránh gần tường dày hoặc thiết bị gây nhiễu.
• Ưu tiên băng tần 5 GHz khi ở gần router và dùng 2,4 GHz cho khu vực xa hơn.
• Cập nhật firmware router và hệ điều hành của thiết bị kiểm tra.
• Thay router có cổng gigabit nếu thiết bị hiện tại chỉ hỗ trợ cổng 100 Mbps.
• Sử dụng cáp mạng Cat5e hoặc Cat6 còn tốt khi cần kiểm tra chính xác tốc độ.
• Đặt mật khẩu Wi-Fi đủ mạnh để tránh thiết bị lạ sử dụng băng thông.

Khi nào nên liên hệ nhà mạng?

Nên liên hệ nhà mạng khi tốc độ đo bằng cáp trực tiếp vẫn chỉ khoảng 60Mb, kết quả thấp lặp lại trên nhiều thiết bị và máy chủ, đồng thời không có hoạt động tải nền trong mạng gia đình. Hãy cung cấp thời gian đo, phương thức kết nối, tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên và độ trễ để kỹ thuật viên dễ kiểm tra.

Nếu tốc độ qua cáp đạt gần mức phù hợp nhưng Wi-Fi chỉ đạt 60Mb, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở vùng phủ sóng, router hoặc thiết bị không phải ở đường truyền cáp quang. Phân biệt hai trường hợp này giúp xử lý đúng vấn đề và tránh thay đổi gói cước không cần thiết.