Đo tốc độ mạng thực tế: Nguyên nhân và cách kiểm tra

Đo tốc độ mạng thực tế có thể hiện đúng chất lượng đường truyền không?

Đo tốc độ mạng thực tế cho biết hiệu năng người dùng nhận được tại một thời điểm cụ thể, gồm tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ. Kết quả này không luôn trùng với tốc độ nhà mạng công bố vì còn phụ thuộc vào thiết bị, cách kết nối, vị trí đo và máy chủ kiểm tra.

Nếu kết quả thay đổi nhẹ giữa các lần đo, đó có thể là dao động bình thường. Tuy nhiên, tốc độ giảm mạnh, độ trễ tăng cao hoặc kết nối thường xuyên bị ngắt cho thấy cần kiểm tra từng thành phần trong hệ thống mạng gia đình.

Kết nối Wi-Fi làm giảm tốc độ đo

Wi-Fi thường là nguyên nhân phổ biến nhất khiến tốc độ đo thấp hơn tốc độ của đường truyền cáp quang. Khoảng cách xa router, tường bê tông, thiết bị điện tử và mạng Wi-Fi lân cận có thể gây nhiễu hoặc làm tín hiệu suy yếu.

Băng tần 2,4 GHz có phạm vi phủ sóng rộng nhưng dễ bị nhiễu, trong khi băng tần 5 GHz thường cho tốc độ cao hơn ở khoảng cách gần. Khi nhiều thiết bị cùng dùng Wi-Fi, băng thông cũng được chia sẻ nên kết quả đo trên điện thoại hoặc máy tính có thể giảm đáng kể.

Router hoặc thiết bị mạng chưa đáp ứng nhu cầu

Router cũ có thể không hỗ trợ chuẩn Wi-Fi mới, cổng mạng tốc độ cao hoặc số lượng kết nối đồng thời lớn. Thiết bị phải xử lý nhiều luồng dữ liệu cũng có thể nóng lên, hoạt động không ổn định và làm giảm tốc độ tải xuống, tải lên.

Firmware lỗi thời, bộ nhớ tạm quá tải hoặc cấu hình kênh Wi-Fi không phù hợp cũng ảnh hưởng đến kết quả đo. Việc khởi động lại router đôi khi giúp cải thiện tạm thời, nhưng không giải quyết được giới hạn phần cứng hoặc vùng phủ sóng yếu.

Thiết bị đang sử dụng tài nguyên mạng

Một nguyên nhân độc lập khác là các ứng dụng hoặc thiết bị trong nhà đang dùng đường truyền cùng lúc. Điện thoại có thể đồng bộ ảnh, máy tính có thể tải bản cập nhật, còn tivi có thể phát video độ phân giải cao. Những hoạt động này làm giảm phần băng thông dành cho bài kiểm tra.

Máy tính cũng có thể bị giới hạn bởi bộ điều hợp mạng, trình điều khiển hoặc phần mềm bảo mật. Nếu chỉ một thiết bị cho kết quả thấp trong khi các thiết bị khác bình thường, vấn đề nhiều khả năng nằm ở thiết bị đó thay vì đường truyền của nhà mạng.

Máy chủ đo và thời điểm kiểm tra ảnh hưởng kết quả

Công cụ đo thường kết nối đến một máy chủ cụ thể. Nếu máy chủ ở xa, đang quá tải hoặc có tuyến kết nối không tối ưu, tốc độ đo có thể thấp dù đường truyền trong nhà vẫn hoạt động tốt.

Thời điểm đo cũng tạo ra khác biệt. Vào giờ cao điểm, nhiều người cùng truy cập có thể làm tăng lưu lượng trên mạng khu vực. Vì vậy, một lần đo riêng lẻ chưa đủ để kết luận đường truyền bị lỗi.

Đường truyền hoặc thiết bị đầu cuối của nhà mạng gặp vấn đề

Nếu tốc độ thấp cả khi kết nối bằng cáp mạng, nguyên nhân có thể liên quan đến modem quang, dây cáp, đầu nối hoặc tuyến truyền dẫn của nhà mạng. Dây cáp bị gập, đầu cắm lỏng hoặc tín hiệu quang không ổn định có thể gây mất gói tin và làm giảm hiệu năng.

Trong trường hợp nhiều thiết bị đều có kết quả thấp ở nhiều thời điểm, đồng thời độ trễ tăng hoặc kết nối bị ngắt, người dùng nên liên hệ nhà mạng để kiểm tra. Có thể nêu khu vực sử dụng và thời gian phát sinh lỗi, nhưng không nên tự suy đoán về gói cước hoặc tốc độ cam kết nếu chưa đối chiếu hợp đồng.

Cách xác định nguyên nhân bằng phép đo đối chiếu

Đo bằng cáp mạng: kết nối máy tính trực tiếp với router bằng cáp Ethernet phù hợp để loại trừ nhiễu Wi-Fi.
Tạm dừng hoạt động nền: dừng tải xuống, tải lên, phát video và đồng bộ dữ liệu trên các thiết bị khác.
Đo nhiều lần: kiểm tra vào giờ thấp điểm và giờ cao điểm, đồng thời chọn một hoặc hai máy chủ gần vị trí sử dụng.
Đổi thiết bị: so sánh kết quả giữa máy tính, điện thoại và tivi để xác định lỗi có chỉ xuất hiện trên một thiết bị hay không.
Kiểm tra độ trễ: tốc độ cao nhưng độ trễ hoặc mất gói tin lớn vẫn có thể khiến gọi video, chơi game và truy cập website bị chậm.

Cách cải thiện tốc độ mạng tại nhà

Đặt router ở vị trí cao, thoáng và gần khu vực sử dụng chính.
Ưu tiên băng tần 5 GHz khi thiết bị ở gần router; dùng 2,4 GHz cho khu vực xa hơn nếu tín hiệu ổn định hơn.
Dùng cáp mạng khi cần tốc độ ổn định cho máy tính, tivi hoặc thiết bị làm việc.
Cập nhật firmware router và thay dây mạng bị hỏng, gập hoặc có đầu nối lỏng.
Đổi kênh Wi-Fi khi khu vực có nhiều mạng lân cận gây nhiễu.
Giới hạn tải nền hoặc lên lịch cập nhật vào thời điểm ít sử dụng mạng.
Liên hệ nhà mạng nếu kết quả đo bằng cáp vẫn thấp kéo dài trên nhiều thiết bị.

Khi nào nên yêu cầu nhà mạng hỗ trợ?

Nên yêu cầu hỗ trợ khi tốc độ tải xuống hoặc tải lên thấp ổn định qua nhiều lần đo, kết quả tương tự trên nhiều thiết bị và vẫn không cải thiện sau khi kết nối bằng cáp mạng. Người dùng nên lưu lại thời gian đo, máy chủ đo, độ trễ và tình trạng mất kết nối để kỹ thuật viên dễ đối chiếu.

Việc đo tốc độ mạng thực tế có giá trị nhất khi được thực hiện theo cùng một phương pháp và trong nhiều thời điểm. Cách kiểm tra đối chiếu giúp phân biệt vấn đề do Wi-Fi, thiết bị trong nhà hay đường truyền của nhà mạng.

Vì sao đo tốc độ mạng thực tế thấp hơn quảng cáo?