Pomiar szybkości LAN: przyczyny niskiej prędkości i sposoby diagnozy

Pomiar szybkości LAN pozwala sprawdzić rzeczywistą przepustowość połączenia między urządzeniami w sieci lokalnej. Wynik może być niższy niż prędkość deklarowana przez operatora, ponieważ test LAN nie mierzy bezpośrednio łącza internetowego, lecz także możliwości routera, kart sieciowych, przewodów i urządzeń końcowych.

Jeżeli transfer plików, odtwarzanie multimediów lub kopie zapasowe działają wolniej niż oczekiwano, warto przeprowadzić diagnozę etapami. Najpierw należy ustalić, czy problem dotyczy połączenia przewodowego, Wi-Fi, konkretnego urządzenia czy całej sieci.

Jak rozumieć wynik pomiaru szybkości LAN

W sieci lokalnej prędkość jest zwykle podawana w Mb/s lub Gb/s, natomiast rozmiar plików widoczny w systemie często wyrażany jest w MB/s. Jeden bajt ma osiem bitów, dlatego wynik 1000 Mb/s odpowiada teoretycznie około 125 MB/s. W praktyce transfer jest niższy z powodu narzutów protokołów, obciążenia urządzeń i jakości połączenia.

Test powinien być wykonywany między dwoma urządzeniami połączonymi przewodowo, jeśli celem jest ocena samej sieci LAN. Test przez Wi-Fi obejmuje dodatkowo zakłócenia radiowe, odległość od routera i możliwości punktu dostępowego.

Najczęstsze przyczyny niskiej prędkości LAN

Ograniczenie portu lub karty sieciowej

Starszy router, przełącznik albo komputer może obsługiwać tylko Fast Ethernet, czyli maksymalnie 100 Mb/s. Nawet jeśli internet światłowodowy lub kablowy ma wyższą przepustowość, urządzenie z portem 100 Mb/s stanie się wąskim gardłem. Warto sprawdzić specyfikację portów oraz status połączenia w systemie operacyjnym.

Uszkodzony lub nieodpowiedni przewód

Przewód z uszkodzonymi żyłami, słabymi wtykami albo niską kategorią może obniżyć negocjowaną prędkość do 100 Mb/s lub powodować błędy transmisji. Długi kabel poprowadzony blisko przewodów zasilających także może pogorszyć stabilność. Do połączeń gigabitowych najlepiej użyć sprawnego przewodu kategorii Cat 5e lub wyższej.

Zakłócenia i przeciążenie Wi-Fi

Wynik pomiaru przez Wi-Fi zależy od pasma, szerokości kanału, odległości od routera i liczby sąsiednich sieci. Pasmo 2,4 GHz ma większy zasięg, ale zwykle jest bardziej zatłoczone. Pasmo 5 GHz może zapewnić wyższą prędkość w pobliżu routera, lecz szybciej traci jakość przez ściany i stropy.

Obciążenie routera lub przełącznika

Router może jednocześnie obsługiwać wiele urządzeń, transmisję wideo, kopie zapasowe, monitoring i usługi VPN. Przy słabszym procesorze lub niewystarczającej pamięci obciążenie powoduje spadki przepustowości oraz wzrost opóźnień. Podobny efekt występuje przy tanim lub przeciążonym przełączniku.

Nieprawidłowa autonegocjacja

Jeżeli karta sieciowa i port routera nie uzgodnią prawidłowo trybu full duplex albo prędkości 1 Gb/s, połączenie może działać wolniej i generować retransmisje. W ustawieniach systemu należy sprawdzić szybkość i tryb dupleksu. Ręczne wymuszanie parametrów warto stosować tylko wtedy, gdy automatyczna negocjacja nie działa poprawnie.

Wydajność urządzenia wykonującego test

Stary komputer, wolny dysk, intensywna praca procesora lub program antywirusowy analizujący każdy plik mogą ograniczać wynik. Dotyczy to szczególnie testów opartych na kopiowaniu danych z dysku. Dla wiarygodnego pomiaru należy użyć dwóch urządzeń o podobnej, odpowiednio wysokiej wydajności.

Jak prawidłowo sprawdzić prędkość sieci lokalnej

1. Podłącz komputer do routera lub przełącznika przewodem Ethernet.
2. Wyłącz na czas testu zbędne transfery, synchronizację w chmurze i pobieranie plików.
3. Sprawdź w systemie szybkość zestawionego połączenia, na przykład 100 Mb/s, 1 Gb/s lub 2,5 Gb/s.
4. Wykonaj kilka pomiarów między dwoma urządzeniami, najlepiej w obu kierunkach.
5. Powtórz test przez Wi-Fi w różnych odległościach i na różnych pasmach.

Do testu można wykorzystać narzędzie mierzące przepustowość między hostami w LAN albo kontrolowane kopiowanie dużego pliku. Małe pliki dają mniej miarodajne wyniki, ponieważ czas otwierania i zamykania połączeń ma wtedy większy wpływ na średnią prędkość.

Jak odróżnić problem LAN od problemu z internetem

Jeśli transfer między dwoma urządzeniami w domu jest szybki, ale test łącza internetowego wypada słabo, przyczyny należy szukać poza samą siecią lokalną. Może to być przeciążenie sieci operatora, problem z modemem, routerem, profilem usługi albo chwilowa awaria po stronie dostawcy.

Jeżeli zarówno transfer lokalny, jak i dostęp do internetu są wolne, najpierw należy sprawdzić przewody, porty, obciążenie routera i połączenie Wi-Fi. Przydatne są również obserwacje opóźnienia, jittera i utraty pakietów, ponieważ sama średnia prędkość nie pokazuje pełnej jakości połączenia.

Co zrobić, aby poprawić prędkość LAN

• Wymień uszkodzone przewody i użyj portów gigabitowych lub szybszych, jeśli obsługują je wszystkie urządzenia.
• Zaktualizuj oprogramowanie routera oraz sterowniki karty sieciowej.
• Umieść router w centralnym, otwartym miejscu i ogranicz przeszkody między nim a urządzeniami.
• Wybierz mniej zatłoczony kanał Wi-Fi oraz właściwe pasmo dla danego pomieszczenia.
• Do stałych stanowisk, telewizorów i punktów dostępowych stosuj Ethernet zamiast Wi-Fi, gdy jest to możliwe.
• Oddziel intensywne kopie zapasowe i transmisje multimedialne od pomiaru.
• Wymień router lub przełącznik, jeśli jego porty albo wydajność nie odpowiadają wymaganej przepustowości.

Kiedy skontaktować się z operatorem

Kontakt z operatorem jest uzasadniony, gdy test wykonany przewodowo na sprawnym sprzęcie pokazuje niestabilne działanie również poza siecią domową. W zgłoszeniu warto podać datę i godzinę pomiarów, użyte urządzenie, sposób połączenia, wyniki pobierania i wysyłania oraz informacje o opóźnieniu i utracie pakietów.

Operator może sprawdzić modem, parametry linii, poziom sygnału w sieci kablowej lub profil usługi. Nie należy jednak porównywać bezpośrednio wyniku testu LAN z prędkością pakietu internetowego, ponieważ są to dwa różne odcinki połączenia.

Do dodatkowej weryfikacji można użyć narzędzia Speedtest, pamiętając, że test internetowy ocenia trasę do serwera poza domową siecią, a nie wyłącznie urządzenia LAN.