เช็คสปีดพอร์ต LAN 100Mbps: ทำไมเน็ตไม่เกิน 100 Mbps และแก้อย่างไร

เมื่อเช็คสปีดพอร์ต LAN 100Mbps แล้วผลทดสอบดาวน์โหลดและอัปโหลดขึ้นได้ราว 90-95 Mbps แม้ใช้แพ็กเกจไฟเบอร์ที่เร็วกว่า ปัญหาไม่ได้หมายความว่าผู้ให้บริการลดความเร็วเสมอไป เพราะการเชื่อมต่อระหว่างอุปกรณ์ในบ้านอาจตกลงมาอยู่ที่มาตรฐาน Fast Ethernet 100 Mbps ก่อนข้อมูลจะถึงอินเทอร์เน็ต

โดยทั่วไป หากลิงก์ LAN ทำงานที่ 100 Mbps ผลสปีดเทสต์จริงมักไม่เกินประมาณ 94 Mbps เนื่องจากมีส่วนเกินของโปรโตคอลเครือข่าย ควรทดสอบด้วยคอมพิวเตอร์ที่ต่อสายตรงกับเราเตอร์ ปิด VPN และหยุดการดาวน์โหลดของอุปกรณ์อื่นก่อนเริ่มตรวจสอบ

อาการที่บอกว่าพอร์ต LAN เชื่อมต่อเพียง 100 Mbps

สัญญาณที่พบได้บ่อยคือค่า download ติดใกล้ 90-95 Mbps อย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเปลี่ยนเซิร์ฟเวอร์ทดสอบหรือทดสอบหลายช่วงเวลา ขณะที่ค่า ping อาจปกติและการใช้งานเว็บทั่วไปไม่สะดุด จึงทำให้ปัญหานี้ถูกมองข้ามได้ง่าย

ในคอมพิวเตอร์ Windows สามารถเปิดสถานะ Ethernet เพื่อดูค่า Speed ได้ หากแสดง 100 Mbps แปลว่าลิงก์ระหว่างเครื่องกับเราเตอร์หรือสวิตช์กำลังต่อที่ 100 Mbps ไม่ใช่ 1.0 Gbps ส่วนหน้าแอดมินของเราเตอร์หลายรุ่นจะแสดงความเร็วของพอร์ต WAN และ LAN ให้ตรวจสอบได้เช่นกัน

สาเหตุที่ 1: พอร์ตของเราเตอร์ สวิตช์ หรืออุปกรณ์ผู้ให้บริการรองรับแค่ 100 Mbps

เราเตอร์รุ่นเก่า สวิตช์ราคาประหยัด หรืออุปกรณ์ที่ผู้ให้บริการติดตั้งบางรุ่นอาจมีพอร์ต Fast Ethernet ซึ่งรองรับสูงสุด 100 Mbps ต่อให้แพ็กเกจอินเทอร์เน็ตเร็วกว่า ความเร็วที่ส่งผ่านพอร์ตดังกล่าวก็จะถูกจำกัดตามฮาร์ดแวร์ทันที

ให้ดูสเปกหรือข้อความข้างพอร์ต หากระบุ 10/100 Mbps หมายถึงพอร์ตไม่รองรับกิกะบิต แต่หากระบุ 10/100/1000 Mbps, Gigabit หรือ GbE จึงจะรองรับลิงก์ 1 Gbps ได้ ควรตรวจทั้งพอร์ต WAN ที่รับเน็ตจากโมเด็มหรือ ONT และพอร์ต LAN ที่ต่อไปยังคอมพิวเตอร์

สาเหตุที่ 2: สาย LAN หรือหัว RJ45 มีปัญหา

สาย LAN ที่เสีย หัวสายเข้าหัวไม่แน่น หรือมีเส้นลวดภายในทำงานไม่ครบ อาจทำให้การเจรจาความเร็วลดจาก 1 Gbps เหลือ 100 Mbps ได้ กิกะบิตต้องใช้คู่สายครบมากกว่า Fast Ethernet ดังนั้นสายที่ยังใช้งานเน็ตได้ไม่ได้แปลว่าจะส่งข้อมูลที่ 1 Gbps ได้เสมอ

ควรเริ่มจากเปลี่ยนเป็นสาย Cat5e หรือ Cat6 ที่สภาพดีและยาวเท่าที่จำเป็น จากนั้นเสียบให้สุดทั้งสองด้าน หากเปลี่ยนสายแล้วสถานะลิงก์กลับเป็น 1.0 Gbps สาเหตุเดิมมักอยู่ที่สายหรือหัว RJ45 ไม่ใช่แพ็กเกจเน็ต

สาเหตุที่ 3: การ์ดเครือข่ายของคอมพิวเตอร์ตั้งค่าผิดหรือรองรับไม่ถึง

คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะ โน้ตบุ๊กรุ่นเก่า หรืออะแดปเตอร์ USB to LAN บางรุ่นอาจรองรับเพียง 100 Mbps นอกจากนี้การตั้งค่า Speed & Duplex แบบบังคับเป็น 100 Mbps ก็ทำให้เชื่อมต่อได้ไม่เกินระดับนั้น แม้พอร์ตเราเตอร์และสายจะรองรับกิกะบิตก็ตาม

ให้ตรวจสเปกของการ์ด Ethernet และตั้งค่า Speed & Duplex เป็น Auto Negotiation ก่อน หากยังเห็น 100 Mbps ให้ติดตั้งไดรเวอร์เครือข่ายรุ่นล่าสุดจากผู้ผลิตอุปกรณ์ แล้วทดสอบด้วยพอร์ตและสายอื่นเพื่อแยกว่าปัญหาอยู่ที่เครื่องหรือเครือข่ายภายในบ้าน

สาเหตุที่ 4: มีสวิตช์ ตัวขยายสัญญาณ หรืออุปกรณ์กลางที่เป็นคอขวด

แม้เราเตอร์หลักและคอมพิวเตอร์เป็นกิกะบิต แต่หากสายเชื่อมผ่านสวิตช์ 100 Mbps, access point รุ่นเก่า, powerline adapter หรืออุปกรณ์แปลงสัญญาณที่รองรับไม่ถึง 1 Gbps ความเร็วทั้งหมดของเส้นทางนั้นจะถูกจำกัดตามอุปกรณ์ที่ช้าที่สุด

วิธีพิสูจน์คือถอดอุปกรณ์กลางออกชั่วคราว แล้วต่อคอมพิวเตอร์เข้าพอร์ต LAN ของเราเตอร์หลักโดยตรง หากสปีดสูงขึ้นและสถานะลิงก์เป็น 1.0 Gbps ให้เปลี่ยนอุปกรณ์กลางเป็นรุ่น Gigabit Ethernet และตรวจสอบว่าพอร์ต uplink ของสวิตช์รองรับกิกะบิตด้วย

วิธีเช็คสปีดพอร์ต LAN 100Mbps แบบเป็นขั้นตอน

1. ต่อคอมพิวเตอร์เข้ากับเราเตอร์หลักด้วยสาย LAN โดยตรง
2. เปิดดูสถานะ Ethernet ว่าแสดง 100 Mbps หรือ 1.0 Gbps
3. เปลี่ยนสาย LAN เป็น Cat5e หรือ Cat6 ที่แน่ใจว่าใช้งานได้
4. สลับไปใช้พอร์ต LAN อื่นของเราเตอร์หรือสวิตช์
5. ตั้งค่าการ์ดเครือข่ายเป็น Auto Negotiation และอัปเดตไดรเวอร์
6. ทดสอบสปีดอีกครั้งโดยปิด VPN และหยุดดาวน์โหลดหรืออัปโหลดเบื้องหลัง
7. หากลิงก์เป็น 1.0 Gbps แต่สปีดอินเทอร์เน็ตยังต่ำ ให้ทดสอบหลายช่วงเวลาและติดต่อผู้ให้บริการพร้อมผลทดสอบ

แนวทางปรับปรุงเพื่อใช้ความเร็วไฟเบอร์ได้เต็มขึ้น

สำหรับเน็ตบ้านที่เกิน 100 Mbps ควรใช้เราเตอร์และสวิตช์ที่มีพอร์ต Gigabit ทุกจุด ใช้สาย Cat5e ขึ้นไป และเลือกอะแดปเตอร์ USB to LAN ที่ระบุรองรับ 1 Gbps หรือสูงกว่า หากใช้งานผ่าน Wi-Fi ควรแยกตรวจสอบอีกส่วน เพราะความเร็ว Wi-Fi ขึ้นกับระยะห่าง สิ่งกีดขวาง ย่านความถี่ และความสามารถของมือถือหรือโน้ตบุ๊ก

ข้อสำคัญ: ค่า ping ต่ำไม่ได้ยืนยันว่าพอร์ต LAN เป็นกิกะบิต และค่า download สูงในบางครั้งก็ไม่ทดแทนการดูสถานะลิงก์ได้ การยืนยันว่า Ethernet เชื่อมต่อที่ 1.0 Gbps คือจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนที่สุดก่อนประเมินคุณภาพเน็ตจากผู้ให้บริการ

เมื่อใดควรติดต่อผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต

หากตรวจแล้วพอร์ต WAN/LAN เป็นกิกะบิต สายและการ์ดเครือข่ายปกติ ต่อคอมพิวเตอร์เข้ากับเราเตอร์โดยตรงแล้ว แต่ความเร็วต่ำผิดปกติอย่างต่อเนื่อง จึงควรติดต่อผู้ให้บริการ ส่งภาพผลสปีดเทสต์ เวลาใช้งาน ค่า ping และข้อมูลสถานะลิงก์ให้เจ้าหน้าที่ตรวจเส้นทางสัญญาณเพิ่มเติม

การแยกปัญหาพอร์ต 100 Mbps ออกจากปัญหาเครือข่ายภายนอกจะช่วยให้แก้ไขได้เร็วกว่า และลดโอกาสเปลี่ยนแพ็กเกจหรือซื้ออุปกรณ์ใหม่โดยไม่จำเป็น