Snelheid van je interne netwerk testen en trage verbindingen verklaren

Wil je de snelheid van je interne netwerk testen, dan meet je niet je internetabonnement maar de verbinding tussen apparaten in hetzelfde thuisnetwerk. Dat is belangrijk: een lage downloadsnelheid van een website kan door je provider, de server of je wifi komen, terwijl een trage kopie naar een NAS meestal een lokaal probleem is. Door LAN en wifi afzonderlijk te testen, kun je de oorzaak veel nauwkeuriger bepalen.

Welke klachten wijzen op een traag intern netwerk?

Een intern netwerk werkt mogelijk te langzaam als bestanden langzaam naar een NAS of andere computer kopiëren, 4K-video vanaf een mediaserver hapert, back-ups veel tijd kosten of games en videobellen binnenshuis instabiel reageren. Let niet alleen op download en upload, maar ook op latency, jitter en packet loss. Hoge of wisselende vertraging kan lokale toepassingen merkbaar verstoren, zelfs wanneer een gewone internetsnelheidstest goed uitvalt.

Vergelijk de gemeten waarde altijd met de koppelsnelheid van je apparatuur. Een gigabit-ethernetverbinding heeft theoretisch 1 Gbit/s, maar een praktische bestandsoverdracht ligt lager door protocoloverhead, schijfprestaties en de gebruikte bestanden. Bij wifi is de zichtbare verbindingssnelheid eveneens geen garantie voor dezelfde bruikbare doorvoersnelheid.

Zo test je de snelheid tussen twee apparaten

De betrouwbaarste methode is een test tussen twee apparaten die met hetzelfde lokale netwerk zijn verbonden. Sluit indien mogelijk beide apparaten tijdelijk met ethernet aan op dezelfde router of switch. Zo meet je eerst de maximale LAN-prestatie zonder invloed van wifi.

1. Controleer of beide apparaten een gigabit- of snellere ethernetverbinding hebben.
2. Installeer iperf3 op beide apparaten.
3. Start op één apparaat de server met iperf3 -s.
4. Voer op het andere apparaat iperf3 -c gevolgd door het lokale IP-adres uit.
5. Herhaal de test in de andere richting en test daarna eventueel opnieuw via wifi.

Een bestand kopiëren naar een NAS is een praktische aanvullende test, maar is minder geschikt als hoofdmeting. De snelheid van de harde schijf, SSD, NAS-processor, versleuteling en het aantal kleine bestanden kunnen dan de uitslag beperken. Iperf3 meet vooral de netwerkdoorvoer en maakt vergelijking eenvoudiger.

Oorzaak: wifi-signaal is zwak of wordt gestoord

Wifi is de meest voorkomende reden voor een lage lokale snelheid. Muren, vloeren, metaal, vloerverwarming en afstand tot de router verzwakken het signaal. Daarnaast kunnen netwerken van buren, bluetooth-apparaten, draadloze camera's en slimme apparatuur storing veroorzaken. Vooral de 2,4 GHz-band is vaak druk, terwijl 5 GHz en 6 GHz doorgaans hogere snelheden bieden op kortere afstand.

Test eerst dicht bij de router en daarna op de plek waar het probleem optreedt. Is de snelheid vlak bij de router veel beter, dan is dekking de waarschijnlijke oorzaak. Plaats de router vrij en centraal, kies waar mogelijk 5 GHz of 6 GHz en overweeg een bekabeld access point of mesh-systeem met bekabelde backhaul voor grotere woningen.

Oorzaak: ethernetkabel, aansluiting of switch beperkt de snelheid

Een beschadigde, verkeerd afgemonteerde of oude netwerkkabel kan ervoor zorgen dat een gigabitverbinding terugvalt naar 100 Mbit/s. Ook een poort op een oudere switch, powerline-adapter, wandcontactdoos of router kan de beperking vormen. Een snelheid rond 90 tot 95 Mbit/s bij een bestandstest wijst vaak op een Fast Ethernet-koppeling in plaats van gigabit.

Controleer in de netwerkstatus van computer, NAS en router welke linksnelheid actief is. Test met een bekende goede Cat5e-, Cat6- of betere kabel en sluit het apparaat tijdelijk rechtstreeks op de router of switch aan. Vervang kabels of tussenapparatuur die slechts 100 Mbit/s ondersteunt of een instabiele link veroorzaken.

Oorzaak: router, modemrouter of access point is overbelast

Een router of modemrouter kan vertragen wanneer veel apparaten tegelijk streamen, back-ups maken, downloaden of verbindingen opzetten. Oudere modellen hebben soms onvoldoende rekenkracht voor gigabit-NAT, uitgebreide ouderlijk toezichtfuncties, VPN-verkeer of verkeersanalyse. Ook een access point kan moeite hebben met veel gelijktijdige wifi-clients.

Voer de iperf3-test eerst uit tussen twee apparaten achter dezelfde switch of router. Is deze lokaal goed, maar daalt de snelheid zodra verkeer via een andere router, gastnetwerk, VPN of VLAN loopt, dan kan routing of beveiligingsverwerking de bottleneck zijn. Werk de firmware bij, herstart apparatuur na een wijziging en schakel alleen functies in die je daadwerkelijk gebruikt.

Oorzaak: apparaatprestaties of opslag remmen de overdracht

Een snelle netwerkverbinding helpt niet als de bron of bestemming te traag is. Een oude laptop met een langzame harde schijf, een goedkope NAS met beperkte processorcapaciteit, volle opslag of een USB-schijf via een trage USB-poort kan de kopieersnelheid begrenzen. Kleine bestanden kosten bovendien meer verwerking dan één groot bestand.

Vergelijk daarom een iperf3-resultaat met een kopie van één groot bestand. Is iperf3 snel maar de bestandsoverdracht traag, onderzoek dan schijfgebruik, CPU-belasting, antiviruscontrole, SMB-instellingen en vrije ruimte. Test indien mogelijk met een SSD of een ander apparaat om vast te stellen welk systeem de vertraging veroorzaakt.

Oorzaak: verkeerde wifi-instellingen of verouderde drivers

Verouderde wifi-drivers, energiebesparende instellingen en een ongunstige kanaalkeuze kunnen de doorvoer verminderen. Sommige apparaten gebruiken slechts een smal kanaal of vallen terug naar een oudere wifi-standaard. Ook band steering werkt niet in iedere situatie optimaal; een apparaat kan dan op 2,4 GHz blijven hangen terwijl 5 GHz beschikbaar is.

Werk de firmware van router of access point en de netwerkdriver van je computer bij. Controleer welke band, kanaalbreedte en wifi-standaard actief zijn. Zet apparaten die hoge snelheid nodig hebben bij voorkeur op ethernet; gebruik wifi vooral waar mobiliteit belangrijker is dan maximale stabiliteit.

Hoe beoordeel je de uitkomst en kies je de juiste oplossing?

Begin met een bekabelde iperf3-test tussen twee geschikte apparaten. Als die test goed is, ligt het probleem waarschijnlijk bij wifi, dekking of een specifiek apparaat. Is de bekabelde test al laag, controleer dan linksnelheid, kabels, switchpoorten en de prestaties van de betrokken apparaten. Test steeds één wijziging tegelijk, zodat je weet welke aanpassing werkelijk helpt.

• Gebruik ethernet voor NAS-systemen, vaste pc's, consoles en access points.
• Plaats router en access points open, hoog en zo centraal mogelijk.
• Vermijd powerline als maximale snelheid of lage latency belangrijk is.
• Controleer regelmatig firmware, drivers en actieve linksnelheden.
• Meet opnieuw na elke aanpassing en noteer download, upload, latency, jitter en packet loss.

Een goede interne netwerktest scheidt lokale prestaties van de verbinding naar buiten. Pas daarna heeft het zin om een internettest naar je provider of een externe server te vergelijken. Zo voorkom je dat je een probleem bij wifi of bekabeling ten onrechte toeschrijft aan glasvezel, kabel, DSL of je operator.