Latency speedtest: oorzaken van hoge latency en hoe je die beoordeelt

Wat meet een latency speedtest?

Een latency speedtest meet hoe lang een klein gegevenspakket nodig heeft om van jouw apparaat naar een server te reizen en terug te komen. De uitslag wordt meestal weergegeven als ping in milliseconden. Een lage latency is belangrijk voor videobellen, online gamen, extern werken en andere toepassingen waarbij snelle reactie belangrijker is dan alleen een hoge downloadsnelheid.

Latency is niet hetzelfde als download- of uploadsnelheid. Een glasvezelverbinding kan bijvoorbeeld een hoge snelheid tonen, maar toch tijdelijk traag reageren wanneer de router overbelast is of de route naar de testserver veel tussenstations bevat. Let bij een meting ook op jitter, de schommeling tussen metingen, en packet loss, het verlies van gegevenspakketten.

Veelvoorkomende oorzaken van hoge latency

Wi-Fi-interferentie en een zwak signaal

Wi-Fi is vaak de eerste oorzaak die je moet uitsluiten. Muren, vloeren, naburige netwerken, draadloze apparaten en een grote afstand tot de router kunnen ervoor zorgen dat pakketten opnieuw moeten worden verzonden. Daardoor stijgt de latency en wordt de verbinding onregelmatig. Dit probleem komt zowel op 2,4 GHz als op 5 GHz voor, al verschilt het bereik per band.

Drukte door downloads en uploads

Wanneer een apparaat grote bestanden downloadt, een back-up uploadt of video streamt, raken de wachtrijen in de router of modem gevuld. Dit verschijnsel heet vaak bufferbloat. De snelheidstest kan dan nog een goed gemiddelde tonen, terwijl de ping tijdens gebruik sterk oploopt. Vooral de uploadsnelheid is hierbij relevant, omdat een beperkte uploadcapaciteit snel verzadigd raakt.

Een ongunstige meetserver of netwerkroutes

Latency hangt af van de afstand en de route tussen jouw aansluiting en de server. Een testserver in Nederland kan een andere uitslag geven dan een server in België, Duitsland of een verder gelegen datacenter. Ook onderhoud, peering en tijdelijke routeringsproblemen bij de ISP of operator kunnen een hogere ping veroorzaken. Een enkele meting zegt daarom weinig over de vaste kwaliteit van je aansluiting.

Router, modem of lokale netwerkapparatuur

Een verouderde router, beperkte processorcapaciteit, verkeerde firmware of een defecte netwerkkabel kan vertraging veroorzaken. Sommige routers hebben moeite met veel gelijktijdige verbindingen of zware beveiligingsfuncties. Ook een mesh-systeem met meerdere draadloze tussenstappen kan extra latency toevoegen, vooral wanneer een satelliet niet bekabeld met de hoofdrouter is verbonden.

Problemen bij de aansluiting van de provider

Een storing, signaalprobleem of overbelast segment bij de provider kan de latency verhogen. Bij kabelinternet kan gedeelde capaciteit in de wijk op drukke momenten merkbaar worden. Bij DSL spelen de afstand tot de wijkcentrale en de kwaliteit van de koperen lijn een rol. Bij glasvezel is de toegangslijn doorgaans stabiel, maar ook daar kunnen storingen of netwerkonderhoud invloed hebben op de route en responstijd.

Packet loss en instabiele verbindingen

Packet loss betekent dat gegevenspakketten niet aankomen en opnieuw moeten worden verzonden. Dat veroorzaakt niet alleen een hogere gemiddelde latency, maar ook haperingen, uitval in videogesprekken en een instabiele gameverbinding. De oorzaak kan in Wi-Fi, bekabeling, netwerkapparatuur of het netwerk van de ISP liggen. Een lage ping zonder packet loss is daarom meestal waardevoller dan een zeer lage ping met veel verlies.

Zo beoordeel je de uitslag van een latency speedtest

Voer eerst meerdere metingen uit op verschillende tijdstippen. Meet bijvoorbeeld overdag en tijdens de avonduren, wanneer meer huishoudens online zijn. Noteer naast de latency ook jitter, packet loss, download en upload. Een consistente ping met weinig schommeling geeft meer informatie dan één uitschieter.

1. Verbind een computer rechtstreeks met de router via een ethernetkabel.
2. Pauzeer downloads, uploads, cloudback-ups en streaming op andere apparaten.
3. Voer de latency speedtest meerdere keren uit.
4. Vergelijk een dichtbijgelegen server met een server in een andere regio.
5. Herhaal de test via Wi-Fi om het verschil met ethernet vast te stellen.

Is de latency via ethernet laag maar via Wi-Fi hoog, dan ligt de oorzaak waarschijnlijk in het draadloze netwerk. Is de latency op beide verbindingen hoog, dan moet je verder kijken naar de router, de aansluiting of de route van de provider. Een plotselinge stijging uitsluitend naar één server wijst eerder op routing of de server zelf.

Latency testen tijdens normaal gebruik

Een onbelaste test laat niet altijd zien wat er gebeurt tijdens een grote download of upload. Voer daarom een tweede meting uit terwijl één apparaat verkeer genereert. Loopt de ping sterk op zodra de verbinding wordt belast, dan is bufferbloat een waarschijnlijke oorzaak.

Je kunt de stabiliteit aanvullend controleren met herhaalde pingmetingen naar een betrouwbare server. Let op time-outs, grote verschillen tussen opeenvolgende waarden en packet loss. Test indien mogelijk zowel de router in je lokale netwerk als een externe server. Zo zie je of de vertraging al in het thuisnetwerk ontstaat of pas buiten de woning.

Praktische manieren om latency te verbeteren

• Gebruik ethernet voor een desktopcomputer, gameconsole, televisie of werkplek waar lage latency belangrijk is.
• Plaats de router vrij en centraal en beperk obstakels tussen router en Wi-Fi-apparaat.
• Gebruik een minder druk Wi-Fi-kanaal en verbind geschikte apparaten met 5 GHz of een moderner Wi-Fi-netwerk.
• Werk de firmware van router en modem bij en vervang beschadigde ethernetkabels.
• Schakel Quality of Service of een vergelijkbare anti-bufferbloatfunctie in wanneer je router dit goed ondersteunt.
• Beperk grote back-ups, torrents en uploads tijdens videogesprekken of online gamen.
• Start modem en router opnieuw op wanneer de verbinding structureel afwijkend reageert, maar gebruik dit niet als permanente oplossing.

Een sneller abonnement verlaagt latency niet automatisch. Extra bandbreedte kan wel helpen wanneer de bestaande verbinding vaak verzadigd raakt. Controleer eerst of de latency zonder belasting al hoog is en of het probleem alleen op Wi-Fi voorkomt.

Wanneer neem je contact op met de ISP?

Neem contact op met je ISP wanneer de latency via ethernet op meerdere apparaten hoog blijft, wanneer packet loss optreedt of wanneer de uitslag op vaste tijdstippen sterk verslechtert. Geef de helpdesk meetresultaten door met datum, tijdstip, gebruikte verbinding en testserver. Vermeld ook of het probleem bij glasvezel, kabel of DSL optreedt en of het modem rechtstreeks op het aansluitpunt is getest.

Vraag om controle van de lijn, het modemsignaal en de route wanneer de metingen aantonen dat het lokale netwerk goed werkt. Een provider kan daarnaast nagaan of er een storing, capaciteitsprobleem of onderhoud in het netwerk aanwezig is. Bewaar meerdere metingen, omdat een reproduceerbaar patroon meestal nuttiger is dan een losse hoge waarde.