تست سرعت روتر وای‌فای؛ بررسی علت کندی و روش بهبود
این راهنما علت تفاوت سرعت اینترنت و وای‌فای را بررسی می‌کند و روش تست، تشخیص اختلال روتر یا اپراتور و راهکارهای بهبود دانلود، آپلود و پینگ را توضیح می‌دهد.
تست سرعت روتر وای‌فای چه چیزی را نشان می‌دهد؟
تست سرعت روتر وای‌فای در واقع سرعت ارتباط دستگاه شما با اینترنت از مسیر شبکه بی‌سیم است. نتیجه تست معمولاً شامل دانلود، آپلود، پینگ، جیتر و گاهی packet loss است. این اعداد الزاماً با سرعت بسته اینترنت فیبر نوری، ADSL، VDSL یا اینترنت کابلی یکسان نیستند؛ زیرا کیفیت وای‌فای، فاصله از مودم‌روتر و تعداد کاربران نیز روی نتیجه اثر می‌گذارند.
روش درست برای تست سرعت روتر وای‌فای
- دانلودهای فعال، پخش ویدئو و به‌روزرسانی خودکار دستگاه‌ها را متوقف کنید.
- در کنار مودم‌روتر قرار بگیرید و به شبکه ۵ گیگاهرتز متصل شوید؛ در صورت پشتیبانی، استاندارد Wi-Fi 5 یا Wi-Fi 6 را انتخاب کنید.
- تست را دو یا سه بار در یک سرویس معتبر انجام دهید و میانگین نتایج را یادداشت کنید.
- همین آزمایش را با کابل شبکه روی لپ‌تاپ یا رایانه تکرار کنید.
- نتیجه وای‌فای را با سرعت درج‌شده در قرارداد اپراتور یا سرویس‌دهنده اینترنت مقایسه کنید، نه با عدد اسمی لینک وای‌فای.
علت اول: فاصله زیاد یا وجود مانع بین دستگاه و روتر
دیوارهای بتنی، کابینت، کمد فلزی و چند طبقه فاصله می‌توانند سیگنال وای‌فای را تضعیف کنند. با کاهش قدرت سیگنال، دستگاه برای حفظ اتصال نرخ انتقال را پایین می‌آورد و سرعت دانلود و آپلود کاهش پیدا می‌کند. اگر سرعت نزدیک روتر مناسب است اما در اتاق دیگر افت شدیدی دارد، مشکل بیشتر به پوشش شبکه مربوط است.
علت دوم: شلوغی کانال و تداخل امواج
شبکه‌های وای‌فای همسایه، تلفن بی‌سیم، برخی تجهیزات بلوتوثی و وسایل الکترونیکی ممکن است باعث تداخل شوند. این وضعیت معمولاً در آپارتمان‌ها و ساعات شلوغ بیشتر دیده می‌شود و می‌تواند به افزایش جیتر، packet loss و قطع‌و‌وصل منجر شود. بررسی فهرست شبکه‌های اطراف و تغییر کانال در تنظیمات روتر روش مناسبی برای تشخیص این علت است.
علت سوم: استفاده هم‌زمان چند دستگاه
وقتی چند تلفن، تلویزیون هوشمند، دوربین، کنسول یا رایانه هم‌زمان در حال دانلود ویدئو یا پشتیبان‌گیری ابری هستند، پهنای باند بین آن‌ها تقسیم می‌شود. در این حالت ممکن است تست روی یک دستگاه سرعت کمی نشان دهد، در حالی که خط اینترنت اپراتور مشکل جدی ندارد. بررسی فهرست دستگاه‌های متصل و میزان مصرف هرکدام می‌تواند این موضوع را مشخص کند.
علت چهارم: محدودیت باند فرکانسی یا قدیمی بودن دستگاه
باند ۲.۴ گیگاهرتز برد بیشتری دارد، اما معمولاً شلوغ‌تر و کندتر از باند ۵ گیگاهرتز است. از طرف دیگر، گوشی یا لپ‌تاپ قدیمی ممکن است از استانداردهای جدید وای‌فای پشتیبانی نکند. اگر یک دستگاه جدید سرعت خوبی دارد ولی دستگاه دیگر نه، سازگاری کارت شبکه، پهنای کانال و قابلیت‌های روتر را بررسی کنید.
علت پنجم: تنظیمات نادرست یا بار پردازشی روتر
نسخه قدیمی firmware، فعال بودن قابلیت‌های سنگین، تنظیمات نادرست QoS یا داغ شدن مودم‌روتر می‌تواند عملکرد را کاهش دهد. اگر سرعت هم در وای‌فای و هم در کابل ناپایدار است، روتر را یک‌بار راه‌اندازی مجدد کنید، به‌روزرسانی رسمی را بررسی کنید و دمای دستگاه و چراغ‌های خط را زیر نظر بگیرید.
علت ششم: اختلال در خط یا شبکه اپراتور
اگر تست کابلی نیز کمتر از مقدار معمول است، مشکل احتمالاً فقط از وای‌فای نیست. اشکال در خط ADSL یا VDSL، افت سیگنال فیبر نوری، شلوغی شبکه اپراتور یا ایراد سرویس‌دهنده اینترنت می‌تواند سرعت دانلود و آپلود را کاهش دهد. تست در چند ساعت متفاوت و مقایسه پینگ، جیتر و packet loss به تفکیک مشکل خانگی از اختلال شبکه کمک می‌کند.
چگونه نتیجه تست را تفسیر کنیم؟
سرعت دانلود پایین
ابتدا فاصله، باند فرکانسی و دستگاه‌های مصرف‌کننده را بررسی کنید. اگر اتصال کابلی هم کند است، وضعیت سرویس، خط و شبکه اپراتور را پیگیری کنید.
آپلود پایین یا ناپایدار
پشتیبان‌گیری ابری، ارسال فایل و دوربین‌های آنلاین می‌توانند آپلود را اشغال کنند. اگر پس از توقف این فعالیت‌ها و تست کابلی مشکل باقی ماند، با سرویس‌دهنده اینترنت تماس بگیرید.
پینگ و جیتر بالا
اتصال به سرور دور، ترافیک هم‌زمان، وای‌فای شلوغ و مسیر نامناسب شبکه از علت‌های رایج هستند. برای بازی و تماس تصویری، اتصال کابلی یا باند ۵ گیگاهرتز معمولاً پایدارتر است.
راهکارهای بهبود سرعت روتر وای‌فای
- مودم‌روتر را در محل مرکزی، مرتفع و دور از وسایل فلزی قرار دهید.
- برای دستگاه‌های نزدیک و پرمصرف از باند ۵ گیگاهرتز استفاده کنید.
- کانال کم‌ترافیک‌تر را انتخاب و firmware روتر را از منبع رسمی به‌روزرسانی کنید.
- رمز عبور قوی بگذارید تا کاربران ناشناس از پهنای باند استفاده نکنند.
- برای رایانه ثابت، تلویزیون یا کنسول از کابل شبکه استفاده کنید.
- در خانه‌های بزرگ، از سیستم مش یا نقطه دسترسی استاندارد به‌جای تقویت‌کننده نامناسب استفاده کنید.
- اگر تست کابلی همچنان ضعیف است، گزارش تست‌ها را به اپراتور یا ISP ارائه دهید.