چرا تست سرعت اینترنت با روتر پایین‌تر از انتظار است؟

وقتی تست سرعت اینترنت با روتر عددی پایین‌تر از قرارداد یا انتظار شما نشان می‌دهد، همیشه مشکل از سرویس اینترنت نیست. در بسیاری از خانه‌ها، افت سرعت به دلیل وای‌فای ضعیف، تداخل، تنظیمات نادرست روتر یا حتی شیوه تست رخ می‌دهد. برای عیب‌یابی درست باید اول مشخص کنید مشکل در شبکه بی‌سیم است یا در خط اینترنت.

نشانه‌های رایج افت سرعت با روتر

اگر دانلود کند است اما در بعضی ساعات بهتر می‌شود، یا سرعت در کنار روتر خوب و در اتاق دیگر ضعیف است، احتمالاً مسئله به پوشش وای‌فای مربوط است. اگر هم پینگ بالا، jitter زیاد یا قطع‌ووصلی دارید، ممکن است تداخل رادیویی، شلوغی شبکه یا ناپایداری خط DSL/فیبر/cable دخیل باشد.

• سرعت دانلود و آپلود با کابل و وای‌فای تفاوت زیادی دارد.
• روی یک دستگاه خوب است اما روی دستگاه دیگر ضعیف دیده می‌شود.
• در ساعات شلوغی شب سرعت پایین‌تر می‌آید.
• پینگ و از دست رفتن بسته در بازی یا تماس تصویری محسوس است.

علت اول: فاصله، دیوار و موانع فیزیکی

یکی از رایج‌ترین علت‌ها، ضعیف شدن سیگنال وای‌فای به دلیل فاصله از روتر، دیوارهای ضخیم، درهای فلزی یا قرار گرفتن روتر در گوشه خانه است. در این حالت، عدد تست سرعت به‌جای ظرفیت واقعی اینترنت، کیفیت پوشش بی‌سیم را نشان می‌دهد.

چگونه تشخیص دهیم؟

همان تست را در کنار روتر و سپس در اتاق‌های مختلف تکرار کنید. اگر کنار روتر سرعت بهتر شد، مشکل بیشتر از پوشش وای‌فای است تا خط اینترنت.

علت دوم: تداخل فرکانسی و شلوغی کانال

در آپارتمان‌ها، شبکه‌های همسایه می‌توانند روی باند 2.4GHz تداخل ایجاد کنند و باعث افت سرعت، افزایش تأخیر و ناپایداری شوند. حتی دستگاه‌های بلوتوث، مایکروویو و برخی وسایل بی‌سیم نیز می‌توانند نویز ایجاد کنند.

چگونه تشخیص دهیم؟

اگر با تغییر باند به 5GHz یا تغییر کانال، سرعت و پایداری بهتر شد، احتمالاً تداخل فرکانسی دلیل اصلی بوده است. استفاده از اپلیکیشن‌های تحلیل وای‌فای هم می‌تواند شلوغی کانال را نشان دهد.

علت سوم: تنظیمات نامناسب روتر یا مودم

گاهی روتر روی حالت امنیتی قدیمی، پهنای کانال محدود، فریمور قدیمی یا QoS نادرست تنظیم شده است. این موارد می‌توانند سرعت دانلود و آپلود را محدود کنند، به‌خصوص اگر روتر برای تعداد دستگاه‌های زیاد یا ترافیک هم‌زمان تنظیم نشده باشد.

چگونه تشخیص دهیم؟

تنظیمات باند، کانال، پهنای کانال، به‌روزرسانی فریمور و اولویت‌بندی ترافیک را بررسی کنید. اگر پس از ریست یا به‌روزرسانی، سرعت بهتر شد، مشکل از پیکربندی بوده است.

علت چهارم: محدودیت خود سرویس اینترنت یا شلوغی ISP

اگر حتی با کابل هم سرعت پایین است، ممکن است مشکل از خط اینترنت، کیفیت سرویس، شلوغی شبکه اپراتور یا محدودیت‌های فنی ISP باشد. در سرویس‌های DSL، فیبر یا کابل، کیفیت خط، نویز و ظرفیت منطقه می‌تواند بر نتیجه تست اثر بگذارد.

چگونه تشخیص دهیم؟

تست را با کابل شبکه مستقیم به مودم/روتر انجام دهید و در چند ساعت مختلف تکرار کنید. اگر در همه حالت‌ها عددها پایین است، بهتر است با پشتیبانی اپراتور تماس بگیرید و وضعیت خط، نویز و قطعی‌ها را بررسی کنید.

علت پنجم: تعداد زیاد دستگاه‌ها و مصرف هم‌زمان

وقتی چند گوشی، تلویزیون، کنسول بازی و لپ‌تاپ هم‌زمان در حال دانلود، استریم یا پشتیبان‌گیری هستند، پهنای باند بین دستگاه‌ها تقسیم می‌شود. در این شرایط، تست سرعت روی یک دستگاه ممکن است خیلی کمتر از ظرفیت اسمی اینترنت دیده شود.

چگونه تشخیص دهیم؟

همه دانلودها، آپدیت‌ها و استریم‌ها را موقتاً متوقف کنید و دوباره تست بگیرید. اگر سرعت بهتر شد، گلوگاه اصلی مصرف هم‌زمان شبکه بوده است.

روش درست برای تست و مقایسه سرعت

برای نتیجه قابل اعتماد، تست را با یک دستگاه نزدیک روتر، در شرایط خلوت شبکه و با خاموش کردن دانلودهای پس‌زمینه انجام دهید. سپس همان تست را با کابل شبکه و در باندهای مختلف وای‌فای مقایسه کنید تا معلوم شود افت سرعت از روتر است یا از سرویس اینترنت.

• تست را در ساعات مختلف روز تکرار کنید.
• بین Wi‑Fi 2.4GHz و 5GHz مقایسه بگیرید.
• سرعت دانلود، آپلود، latency و packet loss را کنار هم ببینید.
• نتیجه موبایل و لپ‌تاپ را با هم مقایسه کنید.

راهکارهای بهبود سرعت اینترنت با روتر

برای بهتر شدن نتیجه تست و عملکرد واقعی شبکه، روتر را در مرکز خانه و در ارتفاع مناسب قرار دهید، از باند 5GHz برای فاصله‌های کوتاه استفاده کنید، کانال مناسب انتخاب کنید و فریمور را به‌روز نگه دارید. اگر پوشش ضعیف است، از mesh یا توسعه‌دهنده وای‌فای کمک بگیرید. در صورت ضعف خط، پیگیری از ISP یا بررسی کابل‌کشی داخلی ضروری است.

در نهایت، بهترین روش این است که ابتدا تست را به‌صورت مقایسه‌ای انجام دهید: نزدیک روتر، با کابل، در باند دیگر و در زمان خلوت. این مقایسه نشان می‌دهد مشکل از روتر، محیط یا خود اینترنت است و کمک می‌کند راه‌حل درست را انتخاب کنید.