چرا سرعت اینترنت گیگابیت به معیار اعلام‌شده نمی‌رسد؟
سرعت گیگابیتی همیشه به همان مقدار اسمی دیده نمی‌شود. نوع اتصال، مودم، وای‌فای، شلوغی شبکه و روش تست می‌توانند علت افت سرعت باشند و با چند بررسی دقیق قابل شناسایی‌اند.
معیار سرعت اینترنت گیگابیت چیست؟
وقتی یک سرویس با سرعت یک گیگابیت بر ثانیه معرفی می‌شود، این عدد معمولاً سقف اسمی اتصال است، نه سرعت تضمین‌شده برای هر دستگاه و هر شرایط. یک گیگابیت بر ثانیه برابر با حدود ۱۲۵ مگابایت بر ثانیه است؛ بنابراین نباید عدد نمایش‌داده‌شده در مگابایت را مستقیماً با سرعت سرویس در مگابیت مقایسه کرد.
سرعت دانلود، سرعت آپلود، تأخیر، نوسان تأخیر و packet loss هرکدام معیار جداگانه‌ای هستند. برای کاربران خانگی، کیفیت واقعی اینترنت به ترکیب ظرفیت سرویس، تجهیزات، مسیر تا سرور و تعداد دستگاه‌های متصل بستگی دارد.
علت‌های رایج پایین‌تر بودن سرعت واقعی
تفاوت مگابیت و مگابایت
بسیاری از سرویس‌دهنده‌ها سرعت را با مگابیت بر ثانیه اعلام می‌کنند، اما بعضی دانلودها با مگابایت بر ثانیه نمایش داده می‌شوند. تقسیم سرعت مگابیتی بر ۸، تبدیل تقریبی آن به مگابایت است. برای نمونه، سرعت ۱۰۰۰ مگابیت در شرایط ایده‌آل حدود ۱۲۵ مگابایت بر ثانیه خواهد بود.
محدودیت مودم یا روتر
مودم یا روتر قدیمی ممکن است پورت گیگابیتی، پردازنده کافی یا توان پردازش ترافیک رمزگذاری‌شده را نداشته باشد. در سرویس فیبر نوری، تجهیزات نوری و روتر باید با سرعت بالای خط سازگار باشند؛ در غیر این صورت، ظرفیت اتصال در یکی از همین مراحل محدود می‌شود.
اتصال از طریق وای‌فای
وای‌فای به دلیل فاصله، دیوار، تداخل کانال، نوع استاندارد و قابلیت گوشی یا لپ‌تاپ معمولاً سرعتی کمتر از کابل شبکه ارائه می‌دهد. حتی وای‌فای جدید نیز در محیط شلوغ یا با دستگاهی که آنتن ضعیف دارد، الزاماً به سرعت گیگابیتی نمی‌رسد.
کابل یا پورت نامناسب
کابل شبکه آسیب‌دیده، سوکت نامناسب یا پورتی که فقط سرعت ۱۰۰ مگابیت را پشتیبانی می‌کند، باعث افت شدید سرعت می‌شود. نمایش وضعیت اتصال در سیستم‌عامل یا روتر باید سرعت لینک یک گیگابیت را نشان دهد؛ در غیر این صورت، ابتدا کابل و پورت را بررسی کنید.
شلوغی شبکه سرویس‌دهنده
در ساعات پرترافیک، ظرفیت محلی، شبکه دسترسی یا مسیر ارتباطی سرویس‌دهنده و اپراتور ممکن است تحت فشار قرار گیرد. در این حالت سرعت در چند زمان مختلف تغییر می‌کند، در حالی که مودم و اتصال داخلی خانه مشکلی ندارند.
محدودیت سرور مقصد
سرعت دانلود فقط به سرویس شما وابسته نیست. سرور سایت، مرکز داده، مسیر بین‌المللی یا نرم‌افزار دانلود ممکن است ظرفیت کافی نداشته باشد. برای همین، یک فایل از یک منبع خاص می‌تواند کند باشد، اما تست سرعت یا دانلود از منبع دیگری نتیجه بهتری نشان دهد.
مصرف هم‌زمان دستگاه‌ها
پخش ویدئو، پشتیبان‌گیری ابری، به‌روزرسانی بازی‌ها و دانلودهای هم‌زمان ظرفیت خط را میان چند دستگاه تقسیم می‌کنند. گاهی یک دستگاه ناشناخته یا دوربین متصل نیز بخش زیادی از آپلود را مصرف می‌کند و باعث افزایش تأخیر برای سایر کاربران می‌شود.
چگونه علت افت سرعت را دقیق تشخیص دهیم؟
ابتدا همه دانلودها، پخش ویدئو و برنامه‌های پس‌زمینه را متوقف کنید و دستگاه‌های غیرضروری را موقتاً از شبکه جدا کنید.
یک رایانه را با کابل شبکه سالم و از طریق پورت گیگابیتی روتر وصل کنید. نتیجه کابل را با نتیجه وای‌فای در همان زمان مقایسه کنید.
تست را در چند سرور نزدیک و در چند ساعت مختلف انجام دهید. سرعت دانلود، آپلود، latency، jitter و packet loss را یادداشت کنید.
در تنظیمات رایانه یا روتر، سرعت لینک را بررسی کنید. اگر اتصال روی ۱۰۰ مگابیت قفل شده است، کابل، پورت و تنظیمات کارت شبکه را تغییر دهید.
با یک دستگاه جدید یا رایانه دیگر تست کنید. اگر فقط یک دستگاه کند است، مشکل احتمالاً از درایور، کارت شبکه، پردازنده یا برنامه‌های همان دستگاه است.
روش‌های بهبود سرعت اینترنت گیگابیت
برای اندازه‌گیری دقیق، از کابل شبکه مناسب و پورت گیگابیتی استفاده کنید.
روتر را در محل مرکزی، مرتفع و دور از وسایل دارای تداخل رادیویی قرار دهید.
برای دستگاه‌های ثابت مانند رایانه، تلویزیون و کنسول از کابل استفاده کنید و وای‌فای را برای دستگاه‌های متحرک نگه دارید.
سیستم‌عامل، درایور کارت شبکه و میان‌افزار مودم یا روتر را به‌روزرسانی کنید.
نام و رمز وای‌فای را تغییر دهید، دستگاه‌های ناشناس را حذف کنید و در صورت امکان از باند خلوت‌تر استفاده کنید.
مصرف آپلود، پشتیبان‌گیری ابری و به‌روزرسانی‌های خودکار را مدیریت کنید تا تأخیر شبکه افزایش پیدا نکند.
چه زمانی با سرویس‌دهنده تماس بگیریم؟
اگر با اتصال کابلی، چند دستگاه و چند سرور مختلف، سرعت در زمان‌های گوناگون همچنان به شکل محسوسی کمتر از ظرفیت سرویس است، گزارش تست‌ها را ثبت کنید. زمان، نوع اتصال، سرعت دانلود و آپلود، تأخیر و وضعیت چراغ‌های مودم را به پشتیبانی ارائه دهید.
اگر افت سرعت فقط در یک سایت، یک بازی یا ساعات خاص رخ می‌دهد، احتمالاً مسیر یا سرور مقصد عامل اصلی است. اما قطع و وصل شدن مکرر، packet loss بالا، افت هم‌زمان دانلود و آپلود یا تغییر سرعت لینک می‌تواند نیازمند بررسی خط، فیبر، کابل ورودی یا تجهیزات از سوی سرویس‌دهنده باشد.
جمع‌بندی معیار سرعت اینترنت گیگابیت
برای قضاوت درباره عملکرد یک اتصال گیگابیتی، تنها به عدد دانلود یک فایل تکیه نکنید. تفاوت واحدها، کیفیت مودم، نوع اتصال، ظرفیت وای‌فای، شلوغی شبکه و محدودیت سرور را جداگانه بررسی کنید. تست کابلی و تکرارشده، بهترین نقطه شروع برای تشخیص علت و تصمیم‌گیری درباره بهینه‌سازی تجهیزات یا پیگیری از سرویس‌دهنده است.