วัดความเร็วเน็ต AIS Fibre ไม่ตรง เกิดจากอะไรและเช็กอย่างไร

อาการที่ทำให้รู้สึกว่าเน็ตไม่ตรง

หลายคนทดสอบความเร็วเน็ตบ้านแล้วพบว่าค่า ดาวน์โหลด หรือ อัปโหลด ต่ำกว่าที่ใช้งานจริง หรือบางครั้ง ค่า ping แกว่งมาก ทั้งที่ตอนสมัครแพ็กเกจหรือดูข้อมูลจากผู้ให้บริการก็เข้าใจว่าเน็ตควรเร็วและนิ่งกว่านี้ อาการแบบนี้ไม่ได้แปลว่าเน็ตมีปัญหาเสมอไป แต่บ่อยครั้งเกิดจากวิธีทดสอบ อุปกรณ์ที่ใช้ หรือสภาพเครือข่ายในบ้าน

ถ้าต้องการแยกให้ชัด ควรดูว่าเป็นการวัดผ่าน Wi-Fi หรือสาย LAN วัดด้วยอุปกรณ์เครื่องไหน และทดสอบช่วงเวลาใด เพราะแต่ละปัจจัยมีผลกับตัวเลขที่ออกมามากพอสมควร

สาเหตุที่ 1: ทดสอบผ่าน Wi-Fi แทนสาย LAN

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือการวัดผ่าน Wi-Fi ซึ่งมีโอกาสได้ค่าต่ำกว่าความเร็วจริงของแพ็กเกจ เพราะสัญญาณอาจถูกรบกวนจากผนัง ระยะห่างจากเราเตอร์ หรืออุปกรณ์ไร้สายอื่นในบริเวณใกล้เคียง โดยเฉพาะย่าน 2.4 GHz ที่มักแออัดกว่าย่าน 5 GHz

ถ้าต้องการดูความเร็วของสายเน็ตให้ใกล้เคียงที่สุด ให้ลองต่อคอมพิวเตอร์เข้ากับเราเตอร์ด้วยสาย LAN แล้วปิดการใช้งาน Wi-Fi ชั่วคราว วิธีนี้ช่วยตัดปัจจัยเรื่องสัญญาณไร้สายออกไปได้มาก ทำให้เห็นว่าความต่างเกิดจากเครือข่ายไร้สายหรือจากวงจรอินเทอร์เน็ตจริง

สาเหตุที่ 2: อุปกรณ์ที่ใช้ทดสอบมีข้อจำกัด

มือถือรุ่นเก่า โน้ตบุ๊กที่การ์ด Wi-Fi ไม่รองรับมาตรฐานใหม่ หรือคอมพิวเตอร์ที่สเปกไม่พอ อาจรับส่งข้อมูลได้ไม่เต็มที่ แม้เน็ตบ้านจะเร็วกว่าเดิม ตัวเลขที่เห็นก็ยังถูกจำกัดอยู่ดี บางเครื่องยังมีภาระจากโปรแกรมพื้นหลัง ทำให้ผลทดสอบต่ำลงโดยไม่เกี่ยวกับผู้ให้บริการ

วิธีดูง่าย ๆ คือทดลองวัดด้วยอุปกรณ์อีกเครื่องหนึ่งที่ต่างรุ่นกัน ถ้าค่าออกมาต่างกันมาก ปัญหาอาจอยู่ที่อุปกรณ์ ไม่ใช่สายเน็ตหรือระบบของผู้ให้บริการ

สาเหตุที่ 3: มีอุปกรณ์ใช้งานพร้อมกันหลายเครื่อง

บ้านที่มีทีวีสตรีมมิง กล้องวงจรปิด มือถือ แท็บเล็ต และคอมพิวเตอร์ใช้งานพร้อมกัน จะดึงแบนด์วิดท์ไปคนละส่วน ทำให้ตอนทดสอบความเร็วดูต่ำลงได้ โดยเฉพาะถ้ามีการดาวน์โหลดไฟล์หรืออัปเดตระบบอยู่เบื้องหลัง

ก่อนทดสอบควรปิดงานที่กินเน็ตชั่วคราว เช่น แอปสตรีมมิง การซิงก์คลาวด์ หรือการอัปเดตซอฟต์แวร์ แล้วค่อยวัดใหม่ เพื่อดูค่าที่สะท้อนสภาพเส้นทางอินเทอร์เน็ตจริงมากขึ้น

สาเหตุที่ 4: ช่วงเวลาทดสอบและสภาพเครือข่าย

ความเร็วอินเทอร์เน็ตอาจเปลี่ยนตามช่วงเวลาใช้งานของคนจำนวนมาก เช่น ตอนเย็นหรือวันหยุดที่มีผู้ใช้หนาแน่น ค่า ดาวน์โหลด และ อัปโหลด จึงอาจต่ำลงกว่าช่วงอื่นได้ การหน่วงของ ping ก็อาจสูงขึ้นตามสภาพเครือข่ายปลายทางหรือเส้นทางรับส่งข้อมูล

ควรทดสอบหลายช่วงเวลาแล้วเปรียบเทียบกัน ไม่ควรสรุปจากผลครั้งเดียว เพราะค่า speed test เป็นภาพในขณะนั้น ไม่ใช่ข้อสรุปถาวรของเส้นอินเทอร์เน็ต

สาเหตุที่ 5: เราเตอร์หรือการตั้งค่าเครือข่ายมีข้อจำกัด

เราเตอร์ที่ใช้งานมานาน อัปเดตเฟิร์มแวร์ไม่ทัน หรือวางตำแหน่งไม่เหมาะ อาจทำให้ประสิทธิภาพตกลงได้ บางกรณีมีการตั้งค่าความปลอดภัยหรือโหมดการทำงานที่ไม่สอดคล้องกับอุปกรณ์ลูกข่าย จนทำให้รับส่งข้อมูลได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ

หากใช้งานผ่าน Wi-Fi เป็นหลัก ควรวางเราเตอร์ในที่โล่ง ลดสิ่งกีดขวาง และลองแยกชื่อเครือข่าย 2.4 GHz กับ 5 GHz เพื่อเลือกใช้งานให้เหมาะกับระยะและชนิดอุปกรณ์

สาเหตุที่ 6: จุดทดสอบหรือเซิร์ฟเวอร์ของการวัดมีผล

ผล speed test ไม่ได้ขึ้นกับบ้านของคุณอย่างเดียว แต่ยังขึ้นกับเซิร์ฟเวอร์ที่เลือกทดสอบ เส้นทางเชื่อมต่อ และสภาพของเครื่องมือวัดด้วย บางครั้งเซิร์ฟเวอร์ที่อยู่ไกลหรือมีโหลดสูงจะทำให้ค่าไม่สม่ำเสมอ แม้สัญญาณจากผู้ให้บริการจะปกติก็ตาม

ถ้าเป็นไปได้ให้ลองเปลี่ยนเซิร์ฟเวอร์ทดสอบหลายตัว แล้วดูว่าค่าที่ได้ใกล้กันหรือไม่ หากต่างกันมาก ควรยึดผลที่ทดสอบซ้ำได้หลายครั้งมากกว่าค่าครั้งเดียว

วิธีตรวจสอบให้รู้ว่าปัญหาอยู่ตรงไหน

เริ่มจากแยกการทดสอบเป็นสองแบบ คือทดสอบผ่านสาย LAN และทดสอบผ่าน Wi-Fi จากนั้นปิดอุปกรณ์ที่ใช้งานเน็ตอยู่ชั่วคราว แล้ววัดซ้ำอย่างน้อย 2-3 ครั้ง หากผลผ่านสายดีแต่ Wi-Fi ต่ำ แปลว่าคอขวดน่าจะอยู่ที่สัญญาณไร้สายหรือเราเตอร์

ถ้าทั้งสายและ Wi-Fi ต่ำกว่าปกติ ควรดูอีกว่าเป็นทุกอุปกรณ์หรือไม่ และเกิดขึ้นทุกช่วงเวลาหรือเฉพาะบางเวลา เพื่อแยกว่าปัญหาอยู่ที่อุปกรณ์ในบ้าน สภาพเครือข่ายภายใน หรือเส้นทางจากผู้ให้บริการ

วิธีปรับปรุงให้ผลวัดใกล้เคียงความจริง

ถ้าต้องการให้การวัดความเร็วสะท้อนประสิทธิภาพจริง ควรใช้สาย LAN ในการทดสอบ, วางเราเตอร์ให้โล่ง, แยกใช้งานย่าน 5 GHz เมื่อต้องการความเร็ว, และอัปเดตเฟิร์มแวร์ของเราเตอร์สม่ำเสมอ การรีสตาร์ตอุปกรณ์เป็นครั้งคราวก็ช่วยแก้ปัญหาค้างสะสมได้ในบางกรณี

อีกเรื่องที่ควรทำคือปิดโปรแกรมพื้นหลังและหยุดดาวน์โหลดชั่วคราวก่อนทดสอบ หากยังพบว่าค่าต่ำต่อเนื่องและต่างจากเดิมมาก ควรจดเวลา ผลทดสอบ และรูปแบบการเชื่อมต่อไว้เพื่อใช้ตรวจสอบกับผู้ให้บริการต่อไป

สรุปสั้น ๆ ก่อนติดต่อผู้ให้บริการ

ถ้าทดสอบผ่านสาย LAN แล้วค่าก็ยังต่ำต่อเนื่องในหลายช่วงเวลา มีโอกาสที่ต้องตรวจสอบสายสัญญาณ อุปกรณ์ต้นทาง หรือเส้นทางเครือข่ายเพิ่มเติม แต่ถ้าค่าดีขึ้นมากเมื่อเปลี่ยนจาก Wi-Fi เป็นสาย ปัญหามักอยู่ที่เครือข่ายในบ้านมากกว่าตัวอินเทอร์เน็ตหลัก

การแยกสาเหตุอย่างเป็นขั้นตอนจะช่วยให้คุยกับผู้ให้บริการได้ชัดขึ้น และลดการเดาสุ่มว่าปัญหาอยู่ที่จุดไหน